SOS: Επικίνδυνες Μυκοτοξίνες και Μύκητες στο Πιάτο μας

Δ.Τ. 1162                                      –                                          Αθήνα, 23/09/2026

Επιστρέφουν στο προσκήνιο της αγροτικής παραγωγής και ασφάλειας τροφίμων οι μυκητολογικές Ασθένειες των Φυτών.

Γράφει η  Δρ. Μαρία Παπαδοπούλου.

Οι σύγχρονες περιβαλλοντικές συνθήκες, όπως η κλιματική αλλαγή, η αύξηση της θερμοκρασίας και οι ακραίες μεταβολές στις βροχοπτώσεις, έχουν πράγματι αναδείξει τους φυτοπαθογόνους μύκητες σε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την παγκόσμια γεωργία και την ασφάλεια των τροφίμων.

Η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνει ριζικά την επιδημιολογία και τον βιολογικό κύκλο του μύκητα Alternaria alternata (Δαυτερομύκητας – Deuteromycetes), μετατρέποντάς τον από ένα δευτερεύον παθογόνο σε μια πρωτογενή και άκρως επιθετική απειλή για τις καλλιέργειες, όπως η ελιά και αποθηκευμένα προϊόντα τους.

Υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής, ο μύκητας τείνει να παράγει υψηλότερες συγκεντρώσεις μυκοτοξινών —δευτερογενών μεταβολιτών όπως η αλτερναριόλη (AOH)— οι οποίες, πέρα από τη ζημιά στο φυτό, υποβαθμίζουν την ασφάλεια των συγκομιζόμενων προϊόντων και του ελαιόλαδού και εγκυμονούν κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία.

Τις καλλιέργειες των φυτών προσβάλλουν περισσότερα από 10.000 είδη φυτοπαθογόνων μυκήτων προκαλώντας από ασήμαντες έως πολύ σοβαρές ασθένειες στα φυτά και, κατά συνέπεια, επηρεάζουν αρνητικά τη γεωργική παραγωγή.

Οι βιοτροφικοί μύκητες τρέφονται από ζωντανά κύτταρα του φυτού χωρίς να τα καταστρέφουν αμέσως. Ενώ οι νεκροτροφικοί μύκητες σκοτώνουν τα φυτικά κύτταρα για να τραφούν, προκαλώντας γρήγορη καταστροφή. Επίσης, ορισμένοι είδη προσβάλλουν μόνο ένα είδος φυτού, ενώ άλλοι μπορούν να προσβάλουν πολλές διαφορετικές καλλιέργειες.

Σημαντικές Κατηγορίες των φυτοπαθογόνων μυκήτων είναι:

• Μύκητες εδάφους: Προσβάλλουν τις ρίζες και προκαλούν σηψιριζίες, όπως το γένος Pythium (στα σπορόφυτα), Phytophthora που μεταδίδεται μέσω του εδάφους και προκαλεί σοβαρές ζημιές στο λαιμό, τις ρίζες και τον κορμό δέντρων, όπως το Fusarium,  το Phoma tracheiphila και το Verticillium dahlia τα οποία εγκαθίστανται στο αγγειακό σύστημα των φυτών παρεμποδίζοντας  την κίνηση νερού και θρεπτικών συστατικών     (αδρομυκώσεις)
• Μύκητες φυλλώματος: αποτελούν μία από τις πιο συχνές απειλές για την υγεία των φυτών, καθώς προσβάλλουν τα φύλλα, μειώνουν τη φωτοσύνθεση και εξασθενούν την καλλιέργεια. Αναπτύσσονται κυρίως σε συνθήκες υψηλής υγρασίας, κακού αερισμού και μέτριων θερμοκρασιών.

 Οι πιο κοινοί μύκητες φυλλώματος:

• Ωίδιο (Μπάστρα): Εμφανίζεται ως λευκή ή γκριζωπή σκόνη (σαν αλεύρι) πάνω στην επιφάνεια των φύλλων (συχνό σε τριανταφυλλιές, κολοκυνθοειδή, αμπέλι).
• Περονόσπορος: Προκαλεί κιτρινοπράσινες ή καστανές κηλίδες στην πάνω πλευρά του φύλλου και μια λευκή/γκρίζα εξάνθηση στην κάτω πλευρά.
• Καπνιά: Ένα μαύρο στρώμα σαν καπνιά που καλύπτει τα φύλλα. Αναπτύσσεται πάνω στα μελιτώδη εκκρίματα εντόμων (όπως αφίδες ή κοκκοειδή).
• Βοτρύτης (Φαιά σήψη): Προκαλεί γκρίζα μούχλα και σάπισμα σε φύλλα, βλαστούς και άνθη, ειδικά σε συνθήκες υπερβολικής υγρασίας.

 Σημαντικές  ομάδες παθογόνων σε έξαρση

Η ομάδα φυτοπαθογόνων μυκήτων που επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο της αγροτικής παραγωγής και της ασφάλειας των τροφίμων είναι οι

• Ωομύκητες (π.χ. Phytophthora spp.): Ψευδομύκητες του εδάφους που προκαλούν σήψεις ριζών και λαιμού σε δενδρώδεις καλλιέργειες (όπως τα μηλοειδή και τα εσπεριδοειδή), επωφελούμενοι από τα πλημμυρικά φαινόμενα.
• Μύκητες των Ασθενειών Ξύλου (π.χ. Botryosphaeriaceae, Diaporthe spp.): Ομάδες που προσβάλλουν το μόνιμο ξύλο των αμπελιών και των δενδρωδών καλλιεργειών, προκαλώντας σταδιακή ξήρανση και κατάρρευση των φυτών

Η καλλιέργεια της ελιάς πλήττεται έντονα από τις σύγχρονες περιβαλλοντικές αλλαγές, καθώς οι ήπιοι χειμώνες και οι παρατεταμένες περίοδοι υψηλής υγρασίας ευνοούν την έξαρση σοβαρών μυκητολογικών ασθενειών.

Οι σημαντικότεροι φυτοπαθογόνοι μύκητες που απειλούν την ελιά σήμερα είναι οι εξής:

1. Κυκλοκόνιο (Venturia oleaginea / Cycloconium oleaginum). Είναι η πιο διαδεδομένη μυκητολογική ασθένεια της ελιάς (γνωστή και ως “μάτι του παγωνιού”). Προκαλεί χαρακτηριστικές κυκλικές κηλίδες στα φύλλα, έντονη φυλλόπτωση και εξασθένηση του δέντρου. Οι συχνές βροχοπτώσεις την άνοιξη και το φθινόπωρο σε συνδυασμό με ήπιες θερμοκρασίες (15-20°C) προκαλούν εκρηκτική εξάπλωση των σπορίων.

2. Γλοιοσπόριο (Colletotrichum spp.). Θεωρείται πλέον μία από τις πιο καταστροφικές ασθένειες για την ελαιοπαραγωγή παγκοσμίως (σήψη των καρπών). Προσβάλλει απευθείας τον καρπό, υποβαθμίζοντας δραματικά την ποιότητα του ελαιολάδου (αυξάνει κατακόρυφα την οξύτητα και αλλοιώνει το χρώμα και τη γεύση).  Η υψηλή σχετική υγρασία και οι βροχές κατά την περίοδο της ωρίμανσης των καρπών (φθινόπωρο-χειμώνας) αποτελούν τον κύριο καταλύτη για την έξαρσή του.

Γλοιοσπόριο (Colletotrichum spp.)

3. Βερτισιλλίωση (Verticillium dahliae). Πρόκειται για έναν μύκητα του εδάφους που εισέρχεται από τις ρίζες και φράζει τα αγγεία του ξύλου, εμποδίζοντας τη μεταφορά νερού. Προκαλεί ξήρανση μεμονωμένων κλάδων (αποπληξία) ή ακόμα και ολόκληρου του δέντρου.Η αύξηση της θερμοκρασίας του εδάφους και οι κακές αποστραγγιστικές συνθήκες (πλημμυρισμένα εδάφη από ακραίες βροχοπτώσεις) στρεσάρουν τις ρίζες και διευκολύνουν τη μόλυνση.

Η Αλτερναρίωση (Alternaria alternata) της Ελάιας.

Πρόσφατα, στο κατάλογο των μυκητολογικών ασθενειών που προσβάλλουν την ελιά και παρουσιάζουν αυξημένο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια λόγω των κλιματικών αλλαγών,  έχει συμπεριφερθεί  και η Αλτερναρίωση (Alternaria alternata).  Αν και παραδοσιακά θεωρούνταν δευτερεύουσας σημασίας παθογόνο (που συνήθως εκμεταλλευόταν πληγές από έντομα, όπως ο δάκος ή ο θρίπας, ή αναπτυσσόταν ως μέρος της “καπνιάς”), σύγχρονες επιστημονικές καταγραφές δείχνουν ότι πλέον δρα και ως πρωτογενές παθογόνο προκαλώντας  σοβαρές ζημιές σε όλα τα υπέργεια όργανα του δέντρου.

Η αλτερναρίωση, που προκαλείται από τον μύκητα Alternaria alternata και συναφή είδη, είναι μια ευρέως διαδεδομένη μυκητολογική ασθένεια που προσβάλλει πολλά φυτά και ευνοείται από τις υγρές και θερμές συνθήκες.

Συμπτώματα στην Ελιά

• Καρποί & Ποδίσκοι: Προκαλείται σήψη και μουμιοποίηση των ώριμων καρπών. Πολύ σημαντική είναι η νέκρωση των ποδίσκων, η οποία οδηγεί σε πρόωρη και έντονη καρπόπτωση αμέσως μετά την καρπόδεση.
• Οφθαλμοί & Άνθη: Ο μύκητας προκαλεί νέκρωση στα μπουμπούκια και στα άνθη (ξήρανση των ανθοταξιών), σταματώντας την ανάπτυξη της νέας βλάστησης και εκμηδενίζοντας την καρποφορία.
• Φύλλα & Βλαστοί: Εμφανίζονται καστανές ή μαύρες νεκρωτικές κηλίδες. Σε νεαρά μοσχεύματα στα φυτώρια (π.χ. στην ποικιλία Καλαμών), η προσβολή εκδηλώνεται με ελλειψοειδείς κίτρινες κηλίδες που μαυρίζουν, οδηγώντας σε φυλλόπτωση και ξήρανση των φυτών.

Ο Βιολογικός Κύκλος

• Διαχείμαση: Ο μύκητας περνάει τον χειμώνα (διαχειμάζει) πάνω σε φυτικά υπολείμματα που μένουν στο έδαφος, σε μολυσμένους σπόρους, σε οφθαλμούς, καθώς και σε φύλλα ή βλαστούς πολυετών φυτών.
• Πρωτογενής Μόλυνση: Την άνοιξη, με την αύξηση της θερμοκρασίας και της υγρασίας, το παθογόνο παράγει σπόρια (κονίδια). Τα σπόρια αυτά μεταφέρονται με τον άνεμο ή το νερό της βροχής/πότισματος στα νέα, ευαίσθητα φυτικά μέρη.
• Είσοδος στο Φυτό: Τα σπόρια βλαστάνουν παρουσία υγρασίας στην επιφάνεια του φυτού και εισχωρούν απευθείας στους ιστούς ή μέσω φυσικών ανοιγμάτων και πληγών.
• Δευτερογενής Μόλυνση: Πάνω στις νέες κηλίδες που σχηματίζονται, ο μύκητας παράγει νέα κονίδια. Αυτά διασπείρονται κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου και προκαλούν νέες, συνεχιζόμενες προσβολές.

Επιδημιολογία & Ιδιαίτερες Συνθήκες στην Ελιά

Κλιματικοί Παράγοντες: Η ασθένεια ευνοείται από παρατεταμένες περιόδους με υψηλή σχετική υγρασία, συχνές βροχοπτώσεις ή έντονη πρωινή δροσιά. Η υψηλή σχετική υγρασία, οι βροχοπτώσεις, η ύπαρξη ελεύθερου νερού στα φύλλα και οι θερμοκρασίες μεταξύ 20°C και 30°C επιταχύνουν τη βλάστηση των σπορίων και την εξάπλωση της νόσου.
Κρίσιμες Περίοδοι: Οι αερομεταφερόμενοι πληθυσμοί των σπορίων (κονιδίων) του μύκητα βρίσκονται στον αέρα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά παρουσιάζουν αιχμή κατά την περίοδο ανάπτυξης και ωρίμανσης των καρπών.
Ευαισθησία φυτών: Τα φυτά γίνονται πιο ευπαθή όταν βρίσκονται σε κατάσταση στρες (π.χ. έλλειψη θρεπτικών συστατικών, ξηρασία ακολουθούμενη από υπερβολικό πότισμα) ή όταν υπάρχει πυκνή φύτευση που εμποδίζει τον αερισμό του φυλλώματος.
Συνέργεια με Έντομα: Οι μολύνσεις στα φύλλα και τους βλαστούς διευκολύνονται συχνά όταν προϋπάρχουν πληγές από νύγματα εντόμων, όπως ο θρίπας της ελιάς (Liothrips oleae).
Γιατί έξαρση τώρα;
Η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνει ριζικά την επιδημιολογία και τον βιολογικό κύκλο του μύκητα Alternaria alternata, μετατρέποντάς τον από ένα δευτερεύον παθογόνο σε μια πρωτογενή και άκρως επιθετική απειλή για τις καλλιέργειες, όπως η ελιά.
Η Alternaria ευνοείται εξαιρετικά από τις απότομες μεταβολές θερμοκρασίας και υγρασίας,  συνθήκες που γίνονται όλο και πιο συχνές λόγω της κλιματικής κρίσης.
 Επιμήκυνση και Μετατόπιση της «Περιόδου των Σπορίων»
Πρωιμότερη παραγωγή: Λόγω των πιο ήπιων χειμώνων και της ταχύτερης ανόδου της θερμοκρασίας την άνοιξη, ο μύκητας ξυπνά νωρίτερα από τη διαχείμαση στα φυτικά υπολείμματα.
Μεγαλύτερη διάρκεια έκθεσης: Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η περίοδος κατά την οποία τα σπόρια (κονίδια) του μύκητα κυκλοφορούν στον αέρα έχει επιμηκυνθεί σημαντικά (πλέον καλύπτει σταθερά από τον Μάρτιο έως τον Οκτώβριο), αυξάνοντας τις πιθανότητες μόλυνσης των φυτών για πολλούς περισσότερους μήνες.
 Έντονη Θετική Συσχέτιση με τη Θερμοκρασία και το (CO2)
Ταχύτερη ανάπτυξη: Η Alternaria alternata αναπτύσσεται σε ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα θερμοκρασιών (από 4°C έως 35°C). Η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας πλησιάζει το παθογόνο στο βέλτιστο θερμοκρασιακό του όριο (20°C–30°C), επιταχύνοντας δραματικά τη βλάστηση των σπορίων.
Η επίδραση του (CO₂): Τα αυξημένα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα λειτουργούν ως διεγερτικός παράγοντας για τον μύκητα, ενισχύοντας τόσο την παραγωγή σπορίων όσο και την επιθετικότητα της εισβολής του στους φυτικούς ιστούς.
 Αλλαγή στα Πρότυπα Υγρασίας και Ακραία Φαινόμενα
Έντονες βροχοπτώσεις μικρής διάρκειας: Αν και η κλιματική αλλαγή φέρνει περιόδους ξηρασίας, οι ξαφνικές και έντονες βροχοπτώσεις (ή η αυξημένη πρωινή υγρασία/δροσιά) προσφέρουν το απαραίτητο «ελεύθερο νερό» πάνω στα φύλλα και τους καρπούς, ώστε να βλαστήσουν τα σπόρια ακαριαία.
Διασπορά μέσω ανέμων: Τα ακραία καιρικά φαινόμενα με ισχυρούς ανέμους διευκολύνουν τη μεταφορά των αερομεταφερόμενων κονιδίων σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις, προκαλώντας ταχύτατη δευτερογενή εξάπλωση (επιδημιολογικές εξάρσεις) σε ολόκληρες περιοχές.
 Αυξημένη Ευπάθεια του Ξενιστή (Φυτού) λόγω Στρες
Θερμικό και υδατικό στρες: Τα ίδια τα ελαιόδεντρα (ή άλλα φυτά) εξασθενούν λόγω των παρατεταμένων καυσώνων και της έλλειψης νερού. Ένα εξασθενημένο φυτό έχει μειωμένη άμυνα (π.χ. χαμηλότερη συγκέντρωση προστατευτικών φαινολών), με αποτέλεσμα ο μύκητας να διεισδύει πολύ πιο εύκολα.
Έντομα-φορείς: Η κλιματική αλλαγή ευνοεί την πρωιμότερη εμφάνιση και την αύξηση των πληθυσμών διάφορων εχθρών (όπως ο θρίπας της ελιάς). Τα νύγματα αυτών των εν
τόμων δημιουργούν πληγές, οι οποίες αποτελούν ανοιχτές πύλες εισόδου για το μύκητα.
 

Alternaria: μια κρυφή απειλή που εντείνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Όπως αναφέρθηκε η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τα πρότυπα θερμοκρασίας και υγρασίας, δημιουργώντας συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη μυκήτων του γένους Alternaria, και συγκεκριμένα του είδους Alternaria alternata και την παραγωγή μυκοτοξινών (π.χ. αλτερναριόλη (AOH)).  Οι μύκητες αυτοί εξαπλώνονται πλέον ευρύτερα σε καλλιέργειες και περιοχές, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιμόλυνσης με αλτερναριόλη (AOH), ιδίως κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης και της μεταφοράς.

Η αλτερναριόλη είναι μια ένωση τύπου βενζοχρωμενόνης-ισοκουμαρίνης και η παραγωγή της εντείνεται υπό συνθήκες περιβαλλοντικής καταπόνησης, όπως οι διακυμάνσεις στην ενεργότητα του ύδατος που προκαλούνται συχνά από ακραία καιρικά φαινόμενα. Ως εκ τούτου, η AOH αναδεικνύεται σε σημαντικό κίνδυνο για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών σε παγκόσμιο επίπεδο. Μόλις παραχθεί, η AOH μπορεί να παραμείνει σταθερή ή να συνδεθεί με σάκχαρα και θειικά άλατα, σχηματίζοντας «καλυμμένες μυκοτοξίνες» (masked mycotoxins) που διαφεύγουν της ανίχνευσης, αλλά μπορούν να επανέλθουν στην τοξική τους μορφή κατά τη διαδικασία της πέψης.

Οι επιστημονικές πηγές αναφέρουν υψηλές συγκεντρώσεις μυκοτοξινών έχουν εντοπιστεί στο κριθάρι και στους ξηρούς καρπούς. Λόγω της ανθεκτικότητάς της στη θερμότητα και την επεξεργασία, η επιμόλυνση μπορεί εύκολα να μεταφερθεί από τις ακατέργαστες καλλιέργειες στα τελικά προϊόντα τροφίμων και ζωοτροφών.

Η αλτερναριόλη αποτελεί «αναδυόμενη μυκοτοξίνη» και η EFSA δεν διαθέτει συστάσεις σχετικά με τα επιτρεπτά επίπεδα επιμόλυνσης στα δημητριακά και τις ζωοτροφές. Το γεγονός ότι μπορεί να αναπτυχθεί σε ευρύ φάσμα θερμοκρασιών (μεταξύ 4 °C και 35 °C) της επιτρέπει να επιβιώνει και να συνεχίζει την παραγωγή σπορίων ακόμη και σε χαμηλές θερμοκρασίες.

 Σε ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε σε δημητριακά, τα υψηλότερα μέσα επίπεδα AOH καταγράφηκαν σε δείγματα κριθαριού από την Αργεντινή, καθώς και σε δείγματα σπέλτας και βρώμης από τη Σλοβενία, όπως απεικονίζεται στο σχήμα 1.

Στα ζώα, η AOH έχει πολλαπλές τοξικές επιδράσεις. Μελέτες σε αρουραίους αναφέρουν οξειδωτικό στρες, βλάβη στο DNA και φλεγμονή, ειδικά στους ιστούς του ήπατος και του εντέρου. Μιμείται επίσης τα οιστρογόνα και αλληλεπιδρά με υποδοχείς ανδρογόνων, γεγονός που μπορεί να διαταράξει τις αναπαραγωγικές και ενδοκρινικές λειτουργίες. Αν και η οξεία τοξικότητα είναι χαμηλή, η χρόνια έκθεση σε χαμηλές δόσεις μέσω μολυσμένων ζωοτροφών θα μπορούσε να επηρεάσει την υγεία, την παραγωγικότητα και τη γονιμότητα των ζώων.

(Πηγή: Saleh, I; Zeidan, R and Abu-Dieyeh, M. 2024. The characteristics, occurrence, and toxicological effects of alternariol: a mycotoxin. Archives of Toxicology 98: 1659-1683. https://doi.org/10.1007/s00204-024-03743-0 https://doi.org/10.1007/s00204-024-03743-0Average level of alternariol)

Κίνδυνος Αυξημένης Τοξικότητας του ελαιόκαρπου.

Στα χαρακτηριστικά του μύκητα που τον κάνουν ακόμα πιο επικίνδυνο είναι η εμφάνιση του στα αποθηκευμένα αγροτικά προϊόντα, όπου απελευθερώνει μυκοτοξίνες με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων και των παραγωγικών ζώων.

Υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής, ο μύκητας τείνει να παράγει υψηλότερες συγκεντρώσεις μυκοτοξινών —δευτερογενών μεταβολιτών όπως η αλτερναριόλη (AOH)— οι οποίες, πέρα από τη ζημιά στο φυτό, υποβαθμίζουν την ασφάλεια των συγκομιζόμενων προϊόντων και του ελαιόλαδού και εγκυμονούν κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία.

Όταν ο μύκητας Alternaria alternata αναπτύσσεται πάνω στον ελαιόκαρπο (προκαλώντας σήψη), συνθέτει δευτερογενείς μεταβολίτες, δηλαδή μυκοτοξίνες. Οι κυριότερες από αυτές είναι:

• Αλτερναριόλη (AOH)
• Μονομεθυλαιθέρας της αλτερναριόλης (AME)
• Τενουαζονικό οξύ (TeA) – η οποία παρουσιάζει την υψηλότερη οξεία τοξικότητα
• Αλτερτοξίνες (ATX)

Οι ουσίες αυτές έχουν συνδεθεί στη διεθνή βιβλιογραφία με κυτταροτοξικές, γονιδιοτοξικές και μεταλλαξιογόνες δράσεις.

Ο μεγαλύτερος φόβος των παραγωγών είναι αν οι τοξίνες περνούν στο λάδι. Ιστορικές και σύγχρονες τοξικολογικές μελέτες (π.χ. Visconti et al.) δείχνουν τα εξής:

• Στο εμπορικό ελαιόλαδο: Σε δείγματα λαδιού που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση και προέρχονται από υγιείς ή τυπικά συγκομισμένους καρπούς, δεν ανιχνεύονται μυκοτοξίνες.
• Ποσοστό μεταφοράς: Εάν γίνει έκθλιψη πολύ σαπισμένων και βαριά μολυσμένων ελιών στο εργαστήριο, η μεταφορά των τοξινών στο λάδι είναι χαμηλή: περίπου 4% για την AME, 1,8% για την AOH, ενώ για το TeA είναι μηδενική, καθώς οι περισσότερες από αυτές τις τοξίνες είναι υδροδιαλυτές και απομακρύνονται με τα απόνερα του ελαιοτριβείου.

Πέρα από τις μυκοτοξίνες, ο μύκητας εκκρίνει φυτοτοξίνες (host-specific & non-host-specific toxins) οι οποίες επιτίθενται απευθείας στους ιστούς της ελιάς. Προκαλούν:

• Νέκρωση ποδίσκων: Οδηγεί σε εκτεταμένη και πρόωρη καρπόπτωση (πριν την ωρίμανση).
• Καρπόκαψα και σήψη: Οι ώριμοι καρποί μαυρίζουν, μουμιοποιούνται και υποβαθμίζονται πλήρως ποιοτικά (ανεβαίνει κατακόρυφα η οξύτητα του λαδιού).

Αντιμετώπιση

Οι επιστημονικές πηγές υποστηρίζουν ότι τα μέτρα πρόληψης για το Κυκλοκόνιο και το Γλοιοσπόριο (όπως το αεράτο κλάδεμα, η καταστροφή των μουμιοποιημένων καρπών στο έδαφος και οι προληπτικοί ψεκασμοί με χαλκούχα σκευάσματα) καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό και την Αλτερναρίωση. Επίσης, η αποτελεσματική καταπολέμηση των εντόμων (δάκος, θρίπας) είναι κρίσιμη, καθώς οι πληγές που αφήνουν αποτελούν την κύρια πύλη εισόδου για τον μύκητα.

Μέτρα Πρόληψης

1. Σωστό κλάδεμα: Κλαδεύετε τα φυτά ώστε να εξασφαλίζεται ο καλός αερισμός και φωτισμός στο εσωτερικό του φυλλώματος.
2. Πότισμα στη ρίζα: Αποφεύγετε να βρέχετε τα φύλλα κατά το πότισμα, καθώς η στάσιμη υγρασία ευνοεί τη βλάστηση των σπορίων των μυκήτων.
3. Απομάκρυνση προσβεβλημένων μερών: Αφαιρείτε και καταστρέφετε τα άρρωστα φύλλα για να σταματήσετε την εξάπλωση της ασθένειας.
4. Σωστή απόσταση φύτευσης: Μην φυτεύετε τα φυτά πολύ κοντά το ένα στο άλλο.

Λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και της εμφάνισης ανθεκτικότητας στα κλασικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα, η διαχείριση της συγκεκριμένης ομάδας έχει αναδειχθεί σε κρίσιμη πρόκληση για τους παραγωγούς παγκοσμίως και στην Ελλάδα. Η απόσυρση παλαιότερων χημικών σκευασμάτων από την ευρωπαϊκή αγορά αφήνει κενά στη φυτοπροστασία, επιτρέποντας σε τέτοια παθογόνα να ανακάμψουν.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ