Χάκερ στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ: Τόνοι τροφίμων στα σκουπίδια!

Δελτίο Τύπου: 1184                             –                               Αθήνα, 11/11/2026

• Η κυβερνοεπίθεση σε 10 ευρωπαϊκές χώρες και η σπατάλη που κανείς δεν μέτρησε
• Τι θα γινόταν στην Ελλάδα και τι πρέπει να απαντήσουν τα Υπουργεία

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΘΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ

Δύο ερωτήματα μένουν ανοιχτά: υπάρχουν αποδείξεις για το πού πηγαίνουν τα τρόφιμα που πετιούνται; Και πώς μπορεί ο πολίτης να το μάθει; Τα έγγραφα υπάρχουν ήδη: εμπορικά έγγραφα ΖΥΠ, ζυγολόγια, καταχωρίσεις στο eΖΥΠ και στο ΗΜΑΤ(Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων Τροφίμων), βεβαιώσεις δικαστικών επιμελητών για τις ασφαλιστικές. Το θέμα είναι αν θα δουν ποτέ το φως.

1. Τι αποδεικτικά στοιχεία κρατούνται για τα απόβλητα τροφίμων των σούπερ μάρκετ (ποσότητα, εταιρεία που τα παραλαμβάνει, τελικός προορισμός), και ποιος τα ελέγχει;
2. Μπορεί να αποδειχθεί ότι δεν κατέληξαν σε χωματερή; Υπάρχει δημόσιο μητρώο με τις ποσότητες που δέχεται κάθε ΧΥΤΑ, μονάδα κομποστοποίησης και βιοαερίου;
3. Θα δημοσιεύεται κάθε χρόνο αναφορά για τα απόβλητα τροφίμων του λιανεμπορίου και τον προορισμό τους, ώστε να τη διαβάζει οποιοσδήποτε;
4. Θα δημοσιοποιούνται τα στοιχεία του eΖΥΠ, συγκεντρωτικά ανά περιφέρεια και ανά προορισμό (μεταποίηση, βιοαέριο, αποτέφρωση);
5. Πόσα τρόφιμα χάθηκαν στα περιστατικά σε Άρτα, Ιωάννινα, Πρέβεζα και Κρήτη, και πού κατέληξαν; Υπάρχουν εμπορικά έγγραφα και καταχωρίσεις στο eΖΥΠ που να το αποδεικνύουν;
6. Μετά από μια διακοπή ψύξης, ποια απόδειξη πρέπει να κρατήσει το κατάστημα ότι απέσυρε όλα τα επηρεασμένα προϊόντα; Ελέγχει ο ΕΦΕΤ ότι δεν ξαναμπήκαν στα ράφια;
7. Πώς ενημερώνεται ο καταναλωτής αν ένα κατάστημα στη γειτονιά του έπαθε διακοπή ψύξης; Θα ανακοινώνονται τέτοια περιστατικά, όπως οι ανακλήσεις τροφίμων;
8. Πώς μπορεί ο καταναλωτής να ξέρει ότι ένα κατεψυγμένο προϊόν είναι ασφαλές και δεν έχει αποψυχθεί και ξαναπαγώσει; Θα εκδοθούν οδηγίες για το κοινό, και θα εξεταστεί η χρήση ενδεικτών χρόνου-θερμοκρασίας στις συσκευασίες, που αλλάζουν χρώμα όταν το προϊόν ζεσταθεί;

  Πόσο ασφαλείς είμαστε τελικά; Στην εποχή της τεχνολογίας, αρκεί μια κυβερνοεπίθεση για να μετατρέψει τα ψυγεία εκατοντάδων σούπερ μάρκετ σε υγειονομική απειλή και τόνους τροφίμων σε απορρίμματα. Η ασφάλεια της τροφικής αλυσίδας κρέμεται κυριολεκτικά από μια κλωστή, καθώς τα ανεπαρκή συστήματα προστασίας, ο παρωχημένος εξοπλισμός και η έλλειψη ουσιαστικών ελέγχων αφήνουν ανοιχτές πόρτες σε σοβαρούς κινδύνους. Οι πολίτες βρίσκονται εκτεθειμένοι, χωρίς να γνωρίζουν τι αγοράζουν, τι καταναλώνουν και κυρίως τι τους ξημερώνει αύριο. Μπορεί μια κυβερνοεπίθεση να θέσει σε κίνδυνο την τροφή μας, να προκαλέσει τεράστια σπατάλη και να απειλήσει τη δημόσια υγεία, ενώ κανείς δεν αναλαμβάνει ξεκάθαρα την ευθύνη.

 Το ΠΑΚΟΕ, με συνεχή πορεία 48 χρόνων στους αγώνες για την προστασία της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος και του καταναλωτή, καταγγέλλει την απουσία ουσιαστικών εγγυήσεων ασφαλείας και απαιτεί άμεσες απαντήσεις από τους αρμόδιους φορείς. Δεν μπορεί η ασφάλεια της τροφής μας να εξαρτάται από την τύχη, ούτε οι πολίτες να ζουν με την αγωνία για το τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα. Η δημόσια υγεία δεν είναι παιχνίδι και η προστασία της δεν μπορεί να αφήνεται στην τύχη!

• Γράφει η Αθανασία Μανθάτη, Χημικός Τροφίμων με εξειδίκευση στο Food Loss and Waste

Δεν χρειάστηκε ξηρασία ή πόλεμος. Μερικές εντολές σε έναν υπολογιστή ήταν αρκετές, ώστε σε μία νύχτα, να καταλήξουν τόνοι τροφίμων στους κάδους εκατοντάδων σούπερ μάρκετ. Όλοι μίλησαν για χάκερ και ευρώ. Σχεδόν κανείς δεν ρώτησε: πού πήγε όλο αυτό το φαγητό;

Α) ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ: ΨΥΓΕΙΑ ΣΤΟΥΣ 50 ΒΑΘΜΟΥΣ

Χάκερ μπήκαν εξ αποστάσεως σε παλιούς ή ανενημέρωτους ελεγκτές ψύξης, συχνά με τον εργοστασιακό κωδικό, και έβαλαν τους καταψύκτες σε απόψυξη. Κανείς δεν έχει αναλάβει την ευθύνη.

• Γαλλία, 11–12 Οκτωβρίου: έως 700 σούπερ μάρκετ, θάλαμοι στους 50 °C και ζημιά δεκάδων εκατομμυρίων €.
• 2 Νοεμβρίου, περίπου 10 χώρες: Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Ιρλανδία, Σουηδία, Φινλανδία, Εσθονία, Ιταλία, Πορτογαλία, Ρουμανία. Ακολούθησαν Γερμανία και Ελλάδα.
• Γερμανία: τουλάχιστον τέσσερα κρατίδια, παρότι η BSI είχε προειδοποιήσει από τον Οκτώβριο. Στο Λίλιενταλ κοντά στη Βέρμη ένα μόνο κατάστημα πέταξε εμπόρευμα άνω των 360.000 €.

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΑΝΗΣΥΧΙΑ

700 σούπερ μάρκετ σε μία νύχτα. 360.000 € τρόφιμα στον κάδο από ένα μόνο κατάστημα. 300+ εκτεθειμένα συστήματα ψύξης στην Ελλάδα. 79% των ελληνικών αστικών αποβλήτων στην ταφή. Μηδέν δημόσια στοιχεία για το πού κατέληξαν τα τρόφιμα.

Β) ΠΟΥ ΠΗΓΑΝ ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ; ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΑΣ ΛΕΕΙ

Ξέρουμε ότι πετάχτηκαν. Δεν ξέρουμε πού κατέληξαν: καμία αλυσίδα και καμία αρχή δεν έχει πει πόσοι τόνοι πήγαν σε βιοαέριο, κομπόστ, αποτέφρωση ή χωματερή.

Μία εξαίρεση έρχεται από τη Βαβαρία. Στο Reisbach, η οργάνωση Foodsharing μάζεψε αμέσως ό,τι μπορούσε ακόμη να σωθεί. Ο ιδιοκτήτης έγραψε ότι η διαδικτυακή παρακολούθηση των ψυγείων υπάρχει για να προλαβαίνει τη σπατάλη, όχι για να την προκαλεί.

■ Food loss ή food waste;

Τυπικά θα γραφτούν ως food waste, σπατάλη του λιανεμπορίου, καθώς αποσύρονται από το λιανεμπόριο και οδηγούνται εκτός της αγοράς. Στην ουσία είναι απώλεια που επιβλήθηκε απ’ έξω. Στην ΕΕ παράγονται περίπου 58 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων τροφίμων ετησίως, (Eurostat, 2024), και η σπατάλη ευθύνεται για το 8–10% των παγκόσμιων εκπομπών (UNEP). Το πόσο μεγαλώνει η ζημιά εξαρτάται από το πού πηγαίνει το τρόφιμο μετά τον κάδο.

■ Θετικά παραδείγματα αξιοποίησης των αποβλήτων στην Ελλάδα

Υπάρχουν, ωστόσο, ελληνικά παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι τα οργανικά απόβλητα μπορούν να αποκτήσουν δεύτερη ζωή, αντί να καταλήγουν σε χωματερές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Χαλανδρίου, ο οποίος έχει αναπτύξει οργανωμένο σύστημα συλλογής βιοαποβλήτων μέσω του καφέ κάδου, διαθέτοντας περίπου 1.100 καφέ κάδους και ειδικά απορριμματοφόρα. Τα υπολείμματα τροφών και τα υλικά κήπου συλλέγονται χωριστά και οδηγούνται προς αξιοποίηση, με στόχο την παραγωγή κομπόστ που επιστρέφει στους πολίτες, αλλά και εναλλακτικών μορφών ενέργειας.

Αντίστοιχα, η Τήλος, μέσα από το πρόγραμμα Just Go Zero Tilos, έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης αποβλήτων, με στόχο τη μηδενική ταφή. Η συλλογή πραγματοποιείται από πόρτα σε πόρτα, ενώ τα υλικά διαχωρίζονται στην πηγή και οδηγούνται σε διαδικασίες ανακύκλωσης, κομποστοποίησης και επαναχρησιμοποίησης. Με τη συμμετοχή κατοίκων, επιχειρήσεων και επισκεπτών, τα απορρίμματα αντιμετωπίζονται ως αξιοποιήσιμοι πόροι και όχι ως άχρηστα υλικά.

Τα δύο αυτά παραδείγματα αναδεικνύουν ότι η αξιοποίηση των αποβλήτων είναι εφικτή, όταν υπάρχει σωστή οργάνωση, υποδομή και συμμετοχή της κοινωνίας.

■ Τι επιτρέπει ο νόμος

Τα κρέατα, τα ψάρια και τα γαλακτοκομικά που αποσύρονται γίνονται «ζωικά υποπροϊόντα» (ΖΥΠ) και χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

• Κατηγορία 1 (υψηλού κινδύνου): απαγορευμένες ουσίες ή άγνωστος κίνδυνος. Μόνο αποτέφρωση ή καύση.
• Κατηγορία 2 (μεσαίου κινδύνου): αλλοιωμένα τρόφιμα. Βιοαέριο ή λιπασματοποίηση, όχι ζωοτροφή.
• Κατηγορία 3 (χαμηλού κινδύνου): αποσύρσεις για εμπορικούς λόγους. Οι περισσότερες επιλογές, ακόμη και τροφή για ζώα.

Κρέας που έμεινε ώρες στους 50 °C είναι πιθανότατα κατηγορία 2. Όσο πιο «καυτή» η επίθεση, τόσο λιγότερες οι επιλογές αξιοποίησης. Και σε τράπεζες τροφίμων δεν μπορούν να δοθούν: η ακρίβεια των θερμομέτρων δεν μπορεί να ελεγχθεί, αφού τα είχαν στα χέρια τους οι χάκερ.

Γ) ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ; ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΗΦΙΣΙΑ ΩΣ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ) είχε προειδοποιήσει από τις 14 Οκτωβρίου: εντόπισε πάνω από 300 εκτεθειμένους ελεγκτές εμπορικής ψύξης (Danfoss, Copeland/Dixell, Carel) και ζήτησε από τους φορείς τρία πράγματα:

• Αποσύνδεση από το δημόσιο διαδίκτυο και απομακρυσμένη πρόσβαση μόνο με VPN και πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση.
• Αλλαγή των εργοστασιακών κωδικών και εγκατάσταση ενημερώσεων ασφαλείας.
• Αντικατάσταση του εξοπλισμού που δεν υποστηρίζεται πια από τον κατασκευαστή.

Παρ’ όλα αυτά, στις 2 Νοεμβρίου οι χάκερ βρήκαν ανοιχτές πόρτες. Σε κρεοπωλείο της Κηφισιάς έβαλαν τα ψυγεία στους 150 °C. Το προσωπικό το εντόπισε στις 4 το πρωί, στους 17 °C, και ο ιδιοκτήτης δήλωσε ότι δεν χάθηκε τίποτα. Αν η επίθεση κρατούσε 6 έως 10 ώρες, η ζημιά θα έφτανε τις 200.000–300.000 €. Περιστατικά αναφέρθηκαν επίσης σε Άρτα, Ιωάννινα, Πρέβεζα και Κρήτη, κυρίως σε εταιρείες κατεψυγμένων και logistics. Για αυτά δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε πόσα τρόφιμα χάθηκαν ούτε πού πήγαν.

Στις 3 Νοεμβρίου η ΕΑΚ υπενθύμισε τις συστάσεις της. Ο Διοικητής της, Μιχάλης Μπλέτσας, το έθεσε καθαρά: «Ό,τι εντοπίζουμε εμείς, το εντοπίζει και ο επιτιθέμενος.» Η Αρχή σημείωσε επίσης ότι οι φορείς που υπάγονται στον ν. 5160/2024 (NIS2) οφείλουν να αναφέρουν κάθε σημαντικό περιστατικό εντός 24 ωρών. Άρα τα στοιχεία υπάρχουν: το ερώτημα είναι αν θα δουν το φως.

■ Τι μπορεί να κάνει ο πολίτης

• Να ρωτήσει: κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να ζητήσει περιβαλλοντική πληροφορία από τις δημόσιες αρχές, χωρίς να εξηγήσει γιατί.
• Να κοιτάει προσεκτικά τα κατεψυγμένα: σημάδια ότι ένα προϊόν έχει ξεπαγώσει και ξαναπαγώσει είναι ο πολύς πάγος ή οι μεγάλοι κρύσταλλοι μέσα στη συσκευασία, τα κομμάτια που έχουν κολλήσει σε ένα μπλοκ (π.χ. αρακάς), το παγωτό που έχει χάσει το σχήμα του και οι παγωμένοι χυμοί στο κάτω μέρος. Σε αμφιβολία, δεν το αγοράζουμε.
• Να καταγγείλει: αν δει τέτοια προϊόντα στο ράφι, μπορεί να το αναφέρει στον ΕΦΕΤ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η υπόθεση δεν τελειώνει με το κλείσιμο των ψυγείων ή την απομάκρυνση των αλλοιωμένων προϊόντων. Απαιτείται πλήρης καταγραφή των ποσοτήτων που αποσύρθηκαν, ιχνηλασιμότητα μέχρι τον τελικό προορισμό τους και έλεγχος ότι κανένα ακατάλληλο τρόφιμο δεν επιστρέφει στην αγορά. Τα αρμόδια Υπουργεία, ο ΕΦΕΤ και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί οφείλουν να δώσουν συγκεκριμένες απαντήσεις στα οκτώ ερωτήματα και να δημοσιοποιήσουν τα διαθέσιμα στοιχεία. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε πόσα τρόφιμα χάθηκαν, αλλά πρέπει να γνωρίζουμε πού κατέληξαν, ποιος λογοδοτεί και τι μέτρα λαμβάνονται ώστε να μη συμβεί ξανά.

Γιατί το φαγητό δεν είναι σκουπίδι, ούτε όταν το πετάμε εμείς, ούτε όταν μας το πετούν οι χάκερ.

Το ΠΑΚΟΕ έχει ήδη απευθυνθεί εγγράφως στους αρμόδιους Υπουργούς για το θέμα αυτό, θέτοντας συγκεκριμένα ερωτήματα και ζητώντας σαφείς απαντήσεις.

Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ