Δελτίο Τύπου: 1099 – Αθήνα, 22/04/2026
Θα τις έχουμε έως και 40 ημέρες νωρίτερα λόγω κλιματικής αλλαγής.
Το ΠΑΚΟΕ, με πολυετή δράση στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, συνεχίζει να αναδεικνύει κρίσιμα ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής των πολιτών και τη σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον. Στο πλαίσιο της διαρκούς παρακολούθησης περιβαλλοντικών και υγειονομικών παραγόντων, το ΠΑΚΟΕ επισημαίνει τη σημαντική αύξηση των εποχικών αλλεργιών, οι οποίες αποτελούν πλέον ένα αυξανόμενο πρόβλημα δημόσιας υγείας.
Η κλιματική αλλαγή, η μεταβολή των περιβαλλοντικών συνθηκών και η επιβάρυνση του αστικού περιβάλλοντος συμβάλλουν στην ενίσχυση της συχνότητας και της έντασης των αλλεργικών αντιδράσεων. Μέσα από το παρόν δελτίο τύπου, το ΠΑΚΟΕ ενημερώνει το κοινό για τις βασικές πηγές αλλεργιογόνων, τα συμπτώματα και τους τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης, με στόχο την προστασία της υγείας των πολιτών και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης.
Περίπου το 30-40% του παγκόσμιου πληθυσμού υποφέρει από μία ή περισσότερες αλλεργίες.
Οι μήνες της άνοιξης (Μάρτιος, Απρίλιος, Μάιος) σηματοδοτούν τη μετάβαση από τον χειμώνα στο καλοκαίρι. Αυξάνεται η θερμοκρασία, ανθίζει η φύση και μας επιστρέφει το ζωογόνο φως του ήλιου, μάς δίνει την ενέργεια που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη και βελτιώνει τη διάθεσή μας.
Μαζί του όμως επιστρέφουν και οι ανοιξιάτικες ταλαιπωρίες – οι αλλεργίες που ταλαιπωρούν κάθε χρόνο τις ζωές περισσότερων από ενός δισεκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως, προκαλώντας συμπτώματα όπως φτέρνισμα, ρινική συμφόρηση, καταρροή και φαγούρα στα μάτια.
Οι πιο συνηθισμένες πηγές αλλεργιογόνων
- Ακάρεα της οικιακής σκόνης.
Αν και δεν είναι αμιγώς αλλεργιογόνα της άνοιξης, διότι προκαλούν συμπτώματα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ωστόσο, η άνοιξη (μαζί με το φθινόπωρο) αποτελεί περίοδο αυξημένου πολλαπλασιασμού τους, λόγω των κατάλληλων συνθηκών υγρασίας και θερμοκρασίας, γεγονός που μπορεί να εντείνει τα συμπτώματα την περίοδο αυτή.
- Γύρη (γυρεόκοκκοι)
Η βασική αιτία της εποχικής αλλεργίας που απελευθερώνεται από τα ανθοφόρα φυτά (δέντρα, γρασίδι, ζιζάνια) και μεταφέρεται με τον άνεμο ή τα έντομα για τη γονιμοποίηση άλλων φυτών του ίδιου είδους. Επηρεάζει τα μάτια, το ρινικό βλεννογόνο, τους πνεύμονες και έτσι αρχίζει η αλλεργική φλεγμονή μια αλυσιδωτή αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Τα πιο συχνά αλλεργιογόνα φυτά είναι η Οξιά, Μούρο, Δρυς, Ελιά, Πεύκο, Λεύκα, Ιτιά, Σφενδάμι, Κέδρος, Κυπαρίσσι και άλλα, τα οποία μεταφέρουν την γύρη τους από πολλά χιλιόμετρα μακριά καθημερινά και όσο πιο δυνατός είναι ο αέρας, τόσο μεγαλύτερη η διασπορά τους. Όπως προκύπτει, οι γύρεις των ανεμόφιλων φυτών είναι αυτές που -κατά κανόνα- προκαλούν αλλεργίες. Οι γύρεις τους είναι συνήθως μικρές σε μέγεθος, αιωρούνται περισσότερο και έτσι μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις.
Επιπλέον, οι άνθρωποι που είναι αλλεργικοί στη γύρη είναι συχνά ευαίσθητοι και στα ζωύφια σκόνης (μικροσκοπικά έντομα, που τρέφονται με ανθρώπινα κύτταρα επιδερμίδας) και στην πιτυρίδα των ζώων και στους μύκητες.
- Σπόροι και μυκοτοξίνες μυκήτων.
Αντίθετα με τη γύρη, οι σπόροι μυκήτων μπορεί να είναι παρόντες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με εξάρσεις κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου. Κατά την άνοιξη, οι μύκητες αναπτύσσονται σε σάπια φύλλα, στο γρασίδι, στο χώμα, σε τρόφιμα και καθώς οι συνθήκες γίνονται πιο υγρές και θερμές, οι μύκητες απελευθερώνουν εκατομμύρια μικροσκοπικά σπόρια στον αέρα. Τα σπόρια εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό είτε απευθείας μέσω της εισπνοής τους είτε έμμεσα μέσω της πρόσληψης τροφής (στην οποία αναπτύσσονται οι μύκητες από τα σπόρια, υπό κατάλληλες συνθήκες περιβάλλοντος, π.χ. υψηλή σχετική υγρασία και θερμοκρασία), οπότε και ευνοείται η παραγωγή των μυκοτοξινών.
Οι συγκεντρώσεις των σπορίων των μυκήτων αυξάνονται σε ξηρές, θυελλώδεις ημέρες, αλλά και μετά από βροχές, καθώς η υγρασία ευνοεί την ανάπτυξή τους. Η εισπνοή τους αναφέρεται ότι προκαλεί μέχρι και οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια, με πρόκληση συχνότερων ή και σφοδρότερων συμπτωμάτων στα παιδιά.
- Κατοικίδια ζώα.
Όχι τα κατοικίδια ζώα (σκύλοι και γάτες) δεν προκαλούν απευθείας τις ανοιξιάτικες αλλεργίες, αλλά λειτουργούν ως φορείς, μεταφέροντας αλλεργιογόνα (γύρη, μούχλα) από το περιβάλλον μέσα στο σπίτι, επιδεινώνοντας τις εποχιακές αλλεργίες των ανθρώπων. Το τρίχωμα των ζώων λειτουργεί σαν “μαγνήτης” για τη γύρη από δέντρα, χόρτα και λουλούδια κατά τη διάρκεια της βόλτας. Η γύρη που κολλάει στο τρίχωμά τους μεταφέρεται στους καναπέδες, τα χαλιά και τα κρεβάτια, προκαλώντας φτερνίσματα και δακρύρροια στους αλλεργικούς ιδιοκτήτες. Το τρίχωμα, η πιτυρίδα και το σάλιο του ζώου, όταν αναμειγνύονται με τη γύρη, γίνονται πιο έντονα αλλεργιογόνα.
Απαραίτητο είναι να αναφέρουμε ότι και τα ίδια τα κατοικίδια υποφέρουν από δικές τους εποχιακές αλλεργίες την άνοιξη, οι οποίες εκδηλώνονται κυρίως με δερματικά προβλήματα. Οι κύριοι παράγοντες είναι οι γύρη δέντρων και γρασιδιού, τα σπόρια των μυκήτων που αναπτύσσονται σε υγρά μέρη. Η άνοιξη σηματοδοτεί την επανεμφάνισή των πολύ ενοχλητικών Ψύλλων.
Συμπτώματα αλλεργίας που παρουσιάζονται στα κατοικίδια συχνά είναι το έντονο ξύσιμο (κνησμός), γλείψιμο ή μάσημα των πατουσών, κοκκινίλες στην κοιλιά, τις μασχάλες και τα αυτιά. Παρουσιάζεται αυξημένη τριχόπτωση και δερματίτιδα.
Πώς να τα Προστατευτείτε;
Συχνό βούρτσισμα: Απομακρύνετε τη γύρη από το τρίχωμα καθημερινά.
Σκούπισμα των πατουσών: Καθαρίζετε τα πόδια του ζώου με νωπή πετσέτα μετά από κάθε βόλτα.
Τακτικό μπάνιο: Χρησιμοποιήστε υποαλλεργικά σαμπουάν για να απομακρύνετε τα αλλεργιογόνα.
Καθαρισμός κλινών: Πλένετε συχνά τα κρεβατάκια των κατοικιδίων.
Κτηνιατρική εξέταση: Αν το ζώο ξύνεται επίμονα, συμβουλευτείτε κτηνίατρο για αλλεργικές θεραπείες (αντιισταμινικά, ειδικά σαμπουάν)
- Τι ξέρουμε για τις Τροφές;
Την άνοιξη, ορισμένες τροφές μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις ή να επιδεινώσουν τα συμπτώματα της εποχικής αλλεργίας (π.χ. ρινίτιδα, κνησμό) λόγω του φαινομένου της διασταυρούμενης αντίδρασης (Σύνδρομο Στοματικής Αλλεργίας – OAS). Αυτό συμβαίνει επειδή το ανοσοποιητικό σύστημα μπερδεύει τις πρωτεΐνες ορισμένων ωμών τροφών με τις πρωτεΐνες της γύρης.
Μερικά παραδείγματα : Φρούτα όπως μήλα, αχλάδια, ροδάκινα, κεράσια, βερίκοκα, δαμάσκηνα, ακτινίδια και λαχανικά το σέλινο, καρότο, μαϊντανός, οι ξηροί καρποί ( αμύγδαλα, φουντούκια) αντιδρούν με τη Γύρη της Σημύδας (Birch Pollen) . Το πεπόνι, καρπούζι, πορτοκάλι, ροδάκινο, ντομάτα, πατάτα, σέλινο, φιστίκια (αραχίδες), σιτάρι είναι οι τροφές που αντιδρούν με τη Γύρη των Αγρωστωδών (Grass Pollen). Ενώ οι μπανάνες, αγγούρια, κολοκυθάκια, πεπόνι, καρπούζι, ηλιόσποροι και βότανα (τσάι: χαμομήλι, εχινάκεια, ιβίσκος) τροφές που αντιδρούν με τη Γύρη των Ζιζανίων (Ragweed/Mugwort).
Υπάρχουν και ορισμένες τροφές (ώριμα τυριά, επεξεργασμένα κρέατα και αλλαντικά, καπνιστά ψάρια, αποξηραμένα φρούτα, αλκοόλ) που δεν προκαλούν αλλεργία, αλλά αυξάνουν τα επίπεδα ισταμίνης στον οργανισμό, επιδεινώνοντας τα συμπτώματα (φτέρνισμα, μπούκωμα).
Συμβουλές Διαχείρισης. Οι πρωτεΐνες που προκαλούν το Σύνδρομο Στοματικής Αλλεργίας συνήθως καταστρέφονται με το μαγείρεμα, οπότε η κατανάλωση βρασμένων ή ψημένων φρούτων/λαχανικών είναι ασφαλέστερη. Αποφύγετε να τρώτε τη φλούδα από φρούτα όπως τα μήλα ή τα αχλάδια.
- Τσιμπήματα από σφήκες ή μέλισσες
Την άνοιξη, με την άνοδο της θερμοκρασίας και την άνθιση, οι μέλισσες και οι σφήκες αυξάνουν τη δραστηριότητά τους για συλλογή νέκταρος, αυξάνοντας τον κίνδυνο τσιμπήματος. Οι αλλεργικές αντιδράσεις σε δηλητήριο υμενοπτέρων είναι πιο συχνές τους μήνες άνοιξη-καλοκαίρι. Τα τσιμπήματα από σφήκες και μέλισσες (υμενόπτερα) αποτελούν μια σοβαρή μορφή αλλεργικής αντίδρασης που εμφανίζεται συχνά την άνοιξη και το καλοκαίρι. Ενώ οι περισσότερες αντιδράσεις είναι τοπικές, σε ευαισθητοποιημένα άτομα μπορεί να προκαλέσουν αναφυλαξία.
Συμπτώματα Αλλεργίας σε Τσίμπημα (Υμενόπτερα): Τα τσιμπήματα προκαλούν είτε τοπική αντίδραση ( πόνος, ερυθρότητα (κοκκινίλα), πρήξιμο και φαγούρα στο σημείο του νυγμού, που μπορεί να διαρκέσει από 2 έως 10 ημέρες), είτε συστηματική αντίδραση (αλλεργία/αναφυλαξία, δερματικά εξανθήματα, κνίδωση (φαγούρα σε όλο το σώμα, πρήξιμο στο πρόσωπο, τα χείλη ή το λαιμό, δυσκολία στην αναπνοή, συριγμό, ζάλη, τάση για λιποθυμία, ταχυκαρδία, κοιλιακό άλγος, ναυτία, εμετός.
Αντιμετώπιση και Πρόληψη.
Αφαίρεση Κεντριού: Αν είναι μέλισσα, αφαιρέστε το κεντρί αμέσως ξύνοντας απαλά (όχι με τσιμπιδάκι, για να μην απελευθερωθεί περισσότερο δηλητήριο).
Τοπική Περιποίηση: Πλύνετε με σαπούνι και νερό, βάλτε πάγο για το πρήξιμο.
Άμεση Ιατρική Βοήθεια: Σε περίπτωση γενικευμένης αντίδρασης (δυσκολία αναπνοής, ζάλη), καλέστε αμέσως το 166, καθώς η αναφυλαξία μπορεί να αποβεί μοιραία.
Αποφυγή: Αποφύγετε έντομα, ανθισμένα λουλούδια, έντονα αρώματα, σκουρόχρωμα ρούχα και ανοιχτά φαγητά/ποτά σε εξωτερικούς χώρους.
- Πώς παθαίνει κανείς αλλεργία;
Ο όρος “Αλλεργία” σημαίνει ως “ειδικά τροποποιημένη αντιδραστικότητα του οργανισμού”. Σήμερα ορίζουμε ως αλλεργία μια ανοσολογικά επαγόμενη και ειδική σε αλλεργιογόνο υπερευαισθησία που μπορεί να οδηγήσει σε ποικιλία διαφορετικών ασθενειών.
Η αλλεργία δεν αποτελεί η ίδια νόσο, αλλά έναν μηχανισμό που οδηγεί σε νοσηρές καταστάσεις.
Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού αντιδρά σε ένα αλλεργιογόνο σαν αυτό να ήταν επικίνδυνο, αναπτύσσεται μία αλλεργική ευαισθητοποίηση, όπως θα συνέβαινε για μία μόλυνση. Παράγει έναν τύπο αντισώματος, μία πρωτεΐνη που αντιπαλεύει ιούς και μολύνσεις, ονόματι αντίσωμα ανοσοσφαιρίνης Ε (IgE), για να αντιμετωπίσει το αλλεργιογόνο.
Όταν ο οργανισμός έρχεται σε νέα επαφή με το ίδιο αλλεργιογόνο, τα αντισώματα IgE απελευθερώνονται, προκαλώντας την παραγωγή φλεγμονωδών μεσολαβητών. Αυτά τα δύο μαζί προκαλούν τα συμπτώματα της αλλεργίας.
Ένας από τους σημαντικότερους μεσολαβητές που συμμετέχουν σε μία αλλεργική αντίδραση είναι η ισταμίνη, η οποία προκαλεί τέντωμα των λείων μυών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται στα τοιχώματα των διόδων αέρα και παραγωγή περισσότερης βλέννας στις διόδους αέρα, προκαλώντας βήχα, τοπικό κνησμό και καύσο.
Υπενθυμίζουμε, ότι κάθε ουσία που προκαλεί την υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος και την παραγωγή αντισωμάτων εναντίον της, ονομάζεται αλλεργιογόνο.
- Οι συνήθεις τύποι αλλεργίες της άνοιξης.
Στην κλινική πράξη η αλλεργία εκδηλώνεται με τη μορφή διαφορετικών καταστάσεων όπως αναφυλαξία, κνίδωση, αγγειο-οίδημα, αλλεργική ρινοεπιπεφυκίτιδα, αλλεργικό άσθμα, ορονοσία, αλλεργική αγγειίτιδα, πνευμονίτιδα υπερευαισθησίας, ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα), δερματίτιδα εξ επαφής και κοκκιωματώδεις αντιδράσεις, καθώς επίσης και το πολυποίκιλο φάσμα των τροφικά ή φαρμακολογικά επαγόμενων αντιδράσεων υπερευαισθησίας.
Αλλεργίες μπορεί να εκδηλωθούν σε κάθε όργανο. Συνηθέστερα όμως συμμετέχουν το δέρμα και οι βλεννογόνοι, καθώς αντιπροσωπεύουν τον φραγμό μεταξύ του συγκεκριμένου οργανισμού και του περιβάλλοντός του.
Η εποχική αλλεργία μπορεί να εκδηλώνεται ως αλλεργική ρινίτιδα (πυρετός εκ χόρτου) με πταρμούς, ρινική συμφόρηση, καταρροή, κνησμό (φαγούρα) μύτης, ουρανίσκου, λαιμού, ώτων, ως αλλεργική επιπεφυκίτιδα με ερυθρότητα, δακρύρροια.
- Πώς να αντιμετωπίσετε τις αλλεργίες
Εύκολό είναι να αποφύγουμε των υπεύθυνων αλλεργιογόνων της αλλεργίας αναπνευστικού, απλά αποφεύγοντας πλήρως την έκθεση στο αντίστοιχο αλλεργιογόνο, και έτσι σταματά η αλλεργική φλεγμονή και μαζί τα συμπτώματα του ασθενούς.
Όμως, στην πράξη είναι αρκετές φορές ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί μία πλήρης αποφυγή. Πολλές φορές αρκούν ελάχιστοι γυρεόκοκκοι για να προκαλέσουν συμπτώματα σε ένα αλλεργικό ασθενή. Περισσότερο εφικτός είναι ο περιορισμός της έκθεσης, ώστε να ελαττώνονται τα συμπτώματα και μπορούν να ελεγχθούν ευκολότερα με την αγωγή.
Ακολουθούν κάποιες συμβουλές.
- Αποφύγετε την άμεση επαφή με τα φυτά που σας προκαλούν αλλεργία, παρόλο που η γύρη τους μεταφέρεται με τον αέρα χιλιόμετρα μακριά.
- Κρατήστε τα παράθυρα κλειστά στην περίοδο της γυρεοφορίας και χρησιμοποιήστε στο σπίτι σας κλιματιστικό με φίλτρα εγκεκριμένα για περιορισμό αλλεργιογόνων.
- Προτιμήστε να γυμνάζεστε σε κλειστούς χώρους. Αποφύγετε τις εξωτερικές εργασίες στον κήπο (π.χ. μάζεμα φύλλων), ειδικά τις ημέρες με δυνατό άνεμο.
- Φοράτε απαραίτητα γυαλιά ηλίου, ιδιαίτερα αν έχετε επιπεφυκίτιδα.
- Κλείνετε τα παράθυρα όταν οδηγείτε στην εξοχή και χρησιμοποιείτε στο αυτοκίνητο κλιματισμό που διαθέτει ειδικά φίλτρα για τη γύρη.
- Προσπαθήστε να περιορίσετε τις εξόδους όταν η ποσότητα της γύρης στην ατμόσφαιρα είναι πολύ υψηλή ( η γύρη συνήθως βρίσκεται στα ανώτατα επίπεδα τις πρωινές ώρες).
- Όταν είναι δυνατό κρατείστε κλειστές τις πόρτες και τα παράθυρα κατά τη διάρκεια των εαρινών μηνών ώστε να κρατήσετε έξω τα αλλεργιογόνα. Ένας ιονιστής αέρα, ίσως βοηθήσει.
- Καθαρίστε τα φίλτρα του κλιματισμού στο σπίτι. Καθαρίζετε σχολαστικά τα ράφια και όλες τις επιφάνειες μέσα στο σπίτι στις οποίες γύρη μπορεί να κατακαθίσει.
- Πλένετε τα μαλλιά σας όταν επιστρέφετε σπίτι γιατί η γύρη μπορεί να συλλέγεται σε αυτά.
- Σκουπίζετε με ηλεκτρική σκούπα τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Φορέστε μάσκα γιατί κατά τον καθαρισμό μπορεί να απελευθερωθεί η γύρη η μούχλα, η σκόνη, που έχει παγιδευτεί στο χαλί σας.
- Για τη μείωση της έκθεσης, συνιστάται ο έλεγχος της υγρασίας στους εσωτερικούς χώρους (ιδανικά κάτω από 50%), ο σωστός αερισμός και η αποφυγή δραστηριοτήτων σε εξωτερικούς χώρους με υψηλή συγκέντρωση σπορίων, όπως η εργασία με χώμα ή σάπια φύλλα.
Από τη γραμματεία του ΠΑΚΟΕ
