ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ : 1021 – Αθήνα : 16/10/2025
- Εισαγωγή – Η οικογένεια του σολομού
Η οικογένεια σολομού περιλαμβάνει διάφορα είδη ψαριών, το καθένα με τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ανήκουν στην οικογένεια Salmonidae, περιλαμβάνει είδη όπως το Salmo (σολομός του Ατλαντικού) και το Oncorhynchus (σολομός του Ειρηνικού).
Το δημοφιλές, νόστιμο κρέας αυτού του ψαριού είναι γνωστό από την αρχαιότητα. Ιδιαίτερα πολύτιμο για τους βόρειους λαούς ο σολομός βρισκόταν στα τραπέζια των Βίκινγκς και στις αυλές των Βρετανών και Σκωτσέζων μοναρχών. Οι Ιάπωνες γνωρίζουν τα μεγάλα οφέλη του λίπους του σολομού, γι’ αυτό και συμπεριλαμβάνουν αυτό το θαλασσινό στη διατροφή των παιδιών.
Τις τελευταίες δεκαετίες η ετήσια παγκόσμια παραγωγή σολομού εκτροφής έχει αυξηθεί κατά 40 φορές, με το 1990 να φτάσει σε κορεσμό. Το 2020, οι καταναλωτές των Ηνωμένων Πολιτειών κατανάλωναν κατά μέσο όρο 8,62 κιλά (19 λίβρες) θαλασσινών ανά άτομο, με τον σολομό να κατατάσσεται μεταξύ των τριών πιο δημοφιλών επιλογών θαλασσινών. Το 2022, η παγκόσμια αγορά σολομού έφτασε τα 15,98 δισεκατομμύρια δολάρια.
Στην ΗΠΑ το ίδιο χρόνο εισήχθησαν 499.300 τόνους με αγοραία αξία 6,256 δισεκατομμύρια δολάρια. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, η παγκόσμια προσφορά σολομού του Ατλαντικού έφτασε τους 643.400 τόνους για το πρώτο τρίμηνο του 2023, ενώ ο σολομός coho έφτασε τους 61.600 τόνους με αύξηση 18,7%. Οι σολομοί από εκτροφεία στη Βόρεια Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και τη Χιλή είναι πλέον διαθέσιμοι ευρέως όλο το χρόνο σε σχετικά χαμηλές τιμές.
Με την αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης σολομού και την εντατικοποίηση των πρακτικών υδατοκαλλιέργειας, αυξάνονται οι ανησυχίες σχετικά με την έκθεση αυτών των ψαριών σε διάφορους χημικούς ρύπους. Αυτοί οι ρύποι, συμπεριλαμβανομένων των φαρμακευτικών προϊόντων και των βιομηχανικών οργανικών χημικών ουσιών, μπορούν να εισέλθουν σε υδάτινα περιβάλλοντα μέσω απόρριψης και απελευθέρωσης λυμάτων.
Το θέμα πρέπει να εξετασθεί διαχρονικά.
- Ερωτήματα και ανησυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Το 2016 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει να απαντήσει στις ερωτήσεις περί της τοξικότητας του σολομού ιχθυοτροφείου, αν “ Έχει πληροφορίες για την ποιότητα και το είδος των παρεχομένων τροφών στις ιχθυοκαλλιέργειες και για το πώς αυτές επηρεάζουν την υγεία του καταναλωτή; Γνωρίζει τις επιπτώσεις της χρήσης συνθετικής ασταξανθίνης στους σολομούς ιχθυοτροφείου; Προτίθεται να εκδώσει οδηγία που θα απαγορεύει την εκτροφή των σολομών ιχθυοτροφείου με τροφές επικίνδυνες για την υγεία των καταναλωτών; ” (Κοινοβουλευτική ερώτηση – E-009527/2016. Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης E-009527-16. προς την Επιτροπή. Άρθρο 130 του Κανονισμού. Georgios Epitideios (NI))
Οι ερωτήσεις προέκυψαν σε σχέση με την αναγνώριση, τότε του Σολομού ιχθυοτροφείου από το Οργανισμός Προστασίας Περιβάλλοντος ως πιο τοξικό ψάρι που προέρχονται από περιβάλλον ιχθυοκαλλιέργειας και μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών, επειδή εκτρέφονται με συνδυασμό συνθετικών τροφών, αποτελούμενων από καλαμπόκι, πουλερικά, χοιρινό κρέας, βιταμίνες, αντιβιοτικά και άλλα.
Στο ίδιο κείμενο αναφέρετε ότι τα υψηλά επίπεδα μόλυνσης στα συγκεκριμένα ψάρια, προέρχονται από διοξίνες, PCBs και από συνδυασμό φαρμάκων και εξαιρετικά επικίνδυνων χημικών ουσιών, που μπορούν να προκαλέσουν μόνιμες βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό. Ο σολομός ιχθυοτροφείου περιέχει PCB, χημικό που σχετίζεται με διάφορες μορφές καρκίνου. Το ίδιο επικίνδυνη είναι η συνθετική ασταξανθίνη, που χορηγείται κατά κόρον για να αποκτήσουν και οι σολομοί ιχθυοτροφείου το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα των άγριων σολομών. (Τοξικότητα των σολομών ιχθυοτροφείου. 16.12.2016. Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης E-009527-16. προς την Επιτροπή. Άρθρο 130 του Κανονισμού Georgios Epitideios (NI)).
Η απάντηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασε στις αρχές το 2017.
Αναφέρει ότι έχει θεσπίσει ένα αυστηρό σύστημα ασφάλειας των τροφίμων που καλύπτει, μεταξύ άλλων, τα κατάλοιπα ανεπιθύμητων ουσιών, τους χημικούς ρύπους, τα φυτοφάρμακα, τα κτηνιατρικά φάρμακα και τα μικροβιολογικά πρότυπα.
“Η οδηγία 2002/32/ΕΚ καθορίζει τα μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα για πολλούς ρύπους, συμπεριλαμβανομένων των διοξινών και των PCB σε όλα τα είδη ζωοτροφών. Μόνον ζωοτροφές που συμμορφώνονται με τα μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται σε ζωοτροφές σολομών ιχθυοτροφείου. Όσον αφορά τα τρόφιμα, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 της Επιτροπής ορίζει τα μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα διοξινών, PCB και άλλων μολυσματικών ουσιών στα ψάρια, διασφαλίζοντας υψηλά επίπεδα προστασίας των καταναλωτών.” (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-8-2016-009527_EL.html)
Από το 2016 μέχρι σήμερα, διαβάζουμε ότι οι πρακτικές στην ιχθυοκαλλιέργεια έχουν γίνει πιο αυστηρές και ελέγξιμες, εστιάζοντας στη βελτίωση της ποιότητας των ζωοτροφών και στη μείωση της χρήσης αντιβιοτικών, οι τροφές των σολομών εκτροφής βασίζονται σε περισσότερα φυσικά συστατικά, με λιγότερη χρήση υποπροϊόντων ζώων και περισσότερα φυτικά έλαια, βελτιώνοντας την ποιότητα του τελικού προϊόντος. Ενώ παράλληλα έχουν αναπτυχθεί πιστοποιήσεις όπως αυτή του Οργανισμού Διαχείρισης Ιχθυοκαλλιέργειας (ASC). Αυτές οι αλλαγές στοχεύουν στην αντιμετώπιση των ανησυχιών για την υγεία και το περιβάλλον, καθιστώντας τον σολομό ιχθυοτροφείου μια ασφαλέστερη εναλλακτική λύση, εφόσον τηρούνται τα πρότυπα βιωσιμότητας. Η παρακολούθηση των ιχθυοκαλλιεργειών έχει βελτιωθεί, παρέχοντας μεγαλύτερη διαφάνεια και ασφάλεια για τους καταναλωτές σχετικά με την προέλευση και την ποιότητα του σολομού.
Ως που μία νέα καμπάνια που ξεκίνησε το foodwatch στις 4 Δεκεμβρίου 2024 είχε σκοπό να πείσει όσο το δυνατόν περισσότερους καταναλωτές να μποϊκοτάρουν τον σολομό Νορβηγίας.
«Το σύστημα εκτροφής σολομού είναι άρρωστο – και εν μέρει ευθύνονται τα σούπερ μάρκετ. Εκατομμύρια άρρωστοι σολομοί που υποφέρουν από προσβολή από παράσιτα και ασθένειες πεθαίνουν στις νορβηγικές φάρμες κάθε χρόνο. Πολλά από αυτά τα ζώα πιθανότατα καταλήγουν στο πιάτο μας κατά παράβαση των κανόνων – συχνά ακόμη και με υποτιθέμενες βιώσιμες ετικέτες» υποστηρίζει η Foodwatch. (https://cibum.gr/nea/asfaleia-trofimon/solomos-norvigias-se-mpoikotaz-kalei-toys-katanalotes-i-foodwatch/)
Οι πλειοψηφία των δημοσιευμάτων το 2025, υποστηρίζει ότι οι σολομοί αποτελούν το πιο τοξικό ψάρι στον κόσμο, που καταναλώνουμε τακτικά – έχει πάνω από 70 παράσιτα, τοξίνες και χημικά, εκτίθεται σε πολυάριθμες επικίνδυνες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε ιχθυοκαλλιέργειες για τον έλεγχο λοιμώξεων και ασθενειών. (https://www.zarpanews.gr/poio-einai-to-pio-dilitiriodes-psari-ston-kosmo-echei-70-parasita-chimika-kai-trogetai-se-kathe-spiti/)
Σύμφωνα και με βρετανικά δημοσιεύματα ακόμα και τα λεγόμενα «βιολογικά» προϊόντα σολομού που πωλούνται από τα σούπερ μάρκετ του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν εκτεθεί σε δεκάδες χημικές ουσίες, σε απαγορευμένα τοξικά φυτοφάρμακα που συνδέονται με νευρολογικές διαταραχές που εκτίθενται. Η εταιρεία – η οποία προμηθεύει τα μεγαλύτερα σουπερμάρκετ της χώρας – έχει εκμεταλλευτεί ένα κενό στη νομοθεσία που της επέτρεπε να ανακηρύξει τον σολομό βιολογικό εάν είχε υποβληθεί σε πρόγραμμα τουλάχιστον τριών μηνών και συμμορφωνόταν με τις απαιτήσεις χημικών και ζωοτροφών. (https://cibum.gr/nea/asfaleia-trofimon/to-pio-toxiko-psari-ston-kosmo-poy-katanalonoyme-taktika-echei-pano-apo-70-parasita-toxines-kai-chimika/)
- Βιολογία, και είδη σολομού του Σολομού
Τα σαλμονοειδή είναι μεσαίου έως μεγάλου μεγέθους ανάδρομα ψάρια του γλυκού νερού που αναπαράγονται σε γλυκό νερό. Ζουν σε κρύα νερά, με θερμοκρασία από 2 μέχρι 9οC. Τα ψάρια γεννιούνται σε γλυκά νερά και παραμένουν σε αυτά για 2 με 5 χρόνια, και στη συνέχεια μετακινούνται στον ωκεανό, όπου ζουν για άλλα πέντε χρόνια. Η διατροφή τους περιλαμβάνει ρέγγες, σαρδέλες και καλαμάρια. Μετά, όταν ενηλικιωθούν σταματούν να τρώνε και επιστρέφουν πίσω στα ρυάκια και λίμνες όπου γεννήθηκαν για να αναπαραχθούν. Το θηλυκό σκάβει με χτυπήματα της ουράς του μια τρύπα στην άμμο ή στο ψιλό χαλίκι και αποθέτει εκεί τα αυγά του. Τα αυγά στη συνέχεια γονιμοποιούνται από το αρσενικό και εν συνεχεία καλύπτονται. Τα περισσότερα ψάρια πεθαίνουν μετά την αναπαραγωγή, ενώ λίγα επιστρέφουν στον ωκεανό.
Υποδιαιρούνται σε σολομοειδή και γκρίζους.
Τα σολομοειδή (Salmoniformes), με τη σειρά τους, είναι αρκετά ποικίλα. Περιλαμβάνουν σολομό και πέστροφα, σολομό του Ειρηνικού, taimen, lenok, char και διάφορα γένη, που αντιπροσωπεύονται από ένα ή δύο είδη, συνήθως γνωστά μόνο στους ιχθυολόγους.
Ο σολομός ονομάζεται συνήθως “κόκκινο ψάρι” για το χρώμα της σάρκας του, αλλά δεν έχουν όλοι οι σολομοί κόκκινη σάρκα .
Μπορούν να βρεθούν τόσο στους ωκεανούς όσο και στο γλυκό νερό και έχουν ποικίλες γεύσεις.
Η υποοικογένεια των Salmonidae μπορεί να χωριστεί σε δύο μεγάλες ομάδες: τον σολομό του Ειρηνικού, γνωστό και ως άγριο σολομό, και τον αληθινό σολομό ή ευγενή σολομό. Η ομάδα των θαλάσσιων πλασμάτων του Ειρηνικού περιλαμβάνει τον ροζ σολομό, τον σολομό chum, τον σολομό coho, τον σολομό sockeye και άλλα είδη. Όλοι οι εκπρόσωποι ζουν στον ωκεανό.
Άλλα ονόματα:
Βασιλικός σολομός ή πρίγκιπας σολομός, όπως αποκαλούν αυτό το ψάρι οι Ιάπωνες. Αυτά τα ονόματα κρύβουν τον δημοφιλή σολομό Chinook. Στην πραγματικότητα, ανήκει σε μια μεγάλη ομάδα σολομών του Ειρηνικού. Τα ενήλικα άτομα είναι πολύ μεγάλα, με μερικά να φτάνουν σε μήκος τα 180 cm ή περισσότερο. Ένα ψάρι βάρους 61,2 kg έχει καταγραφεί επίσημα.
Σολομός του Ατλαντικού. Οι εκπρόσωποι αυτού του είδους θεωρούνται μακρόβιοι, με μέση διάρκεια ζωής 13 χρόνια. Οι σολομοί ζουν στον ωκεανό ή στις λίμνες, επομένως όλοι οι εκπρόσωποι αυτού του είδους χωρίζονται σε σολομούς του Ατλαντικού και λιμνών.
Ασημένιος σολομός – Σολομός Coho. Πρόκειται για ένα αρκετά μεγάλο ψάρι, που φτάνει τα 108 cm σε μήκος. Διακρίνεται από τα άλλα μέλη της οικογένειάς του από τα φωτεινά ασημένια λέπια του.
Κόκκινος σολομός – Σολομός Sockeye ή Κόκκινος σολομός. Αυτό το ψάρι παίρνει το όνομά του από το χαρακτηριστικό του χρώμα. Το σώμα του είναι βαθύ κόκκινο και το κεφάλι του πράσινο. Το σχήμα του σώματος αυτού του θαλάσσιου πλάσματος μοιάζει με αυτό ενός σολομού chum.
Ο σολομός του Ειρηνικού είναι άγρια ψάρια που αλιεύονται στη Σαχαλίνη, την Καμτσάτκα και αλλού. Αυτά περιλαμβάνουν τον ροζ σολομό, τον σολομό τσουμ, τον σολομό κόχο, τον σολομό sockeye και πολλά άλλα είδη που έχουν παρόμοια κόκκινη σάρκα. Ο σολομός του Ειρηνικού ζει σε αλμυρό νερό, γεννώντας μόνο μία φορά στη ζωή του σε ποτάμια γλυκού νερού. Αυτό το ψάρι θεωρείται το πιο θρεπτικό.
Ο ευγενής σολομός εκτρέφεται κυρίως και σπάνια βρίσκεται στην άγρια φύση. Αυτή η ομάδα περιλαμβάνει τον σολομό του Ατλαντικού και την πέστροφα. Εκτρέφεται σε αγροκτήματα, σε λίμνες και θάλασσες και τρέφεται με ειδικές τροφές. Η πέστροφα περιλαμβάνει επίσης πολλά είδη σολομού γλυκού νερού. Συχνά συγχέεται με τον σολομό του Ατλαντικού, καθώς η σάρκα τους είναι πράγματι παρόμοια στην εμφάνιση. Ωστόσο, η πέστροφα είναι πιο άπαχη και πιο λεπτή στη γεύση.
- Σολομός – οφέλη και οι κίνδυνοι.
Σε οικοσυστήματα, μια σειρά ζώων, αρκούδων, των φαλαινών δολοφόνων και των φαλακρών αετών, βασίζονται στον σολομό για τροφή . Επειδή οι σολομοί αναπαράγονται και στη συνέχεια πεθαίνουν, τα πτώματα τους αποτελούν πλούσια πηγή θρεπτικών συστατικών και τροφής για πολλά άλλα φυτά και ζώα, συμπεριλαμβανομένων μικροσκοπικών υδρόβιων εντόμων και άλλων ασπόνδυλων που τρέφουν άλλα ζώα. Οι σολομοί του Ειρηνικού μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά και ενέργεια μεταξύ του γλυκού νερού και του χερσαίου περιβάλλοντος, καθώς και του Ειρηνικού Ωκεανού κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. Υπάρχει μια ποσοτικοποιήσιμη έλλειψη θρεπτικών συστατικών για τη διατήρηση του οικοσυστήματος σε περιοχές όπου οι πληθυσμοί σολομού έχουν μειωθεί. Επιπλέον, όπως αναφέρθηκε από τους Gerig et al., οι σολομοί του Ειρηνικού μπορούν να θεωρηθούν ως φορείς περιβαλλοντικών ρύπων, καθώς η κατανάλωση αυγών σολομού οδήγησε στην αύξηση του φορτίου των επίμονων οργανικών ρύπων.
- Οφέλη του σολομού:
(σύμφωνα με αναλύσεις από φορείς όπως ο ΠΟΥ) - Υψηλή περιεκτικότητα σε σημαντικά πολυακόρεστα λιπαρά οξέα: Ωμέγα-3 (DHA και EPA), και Ωμέγα-6 τα οποία ο οργανισμός δεν μπορεί να συνθέσει μόνος του και είναι απαραίτητα για την υγεία του εγκεφάλου και του καρδιαγγειακού συστήματος, βοηθούν στην ενίσχυση των αιμοφόρων αγγείων. Αυτά είναι απαραίτητα για την ελαστικότητα και την υγεία του δέρματος και των μαλλιών. Η ανεπάρκεια αυτών των ουσιών μπορεί να προκαλέσει θαμπή και εύθραυστη τρίχα και ξηρό δέρμα.
- Είναι πλούσιος σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμίνη D, βιταμίνες του συμπλέγματος B (ειδικά B12), σελήνιο και άλλα διάφορα απαραίτητα μικροθρεπτικά συστατικά και μέταλλα. Οι βιταμίνες Β και η νιασίνη μειώνουν την «κακή» χοληστερόλη και διαστέλλουν τα μικρά τριχοειδή αγγεία.
- Ο σολομός κατέχει το ρεκόρ για την περιεκτικότητα σε φώσφορο και κάλιο.
- Η περιεκτικότητα σε λιπαρά ποικίλλει, αλλά ο σολομός γενικά δεν είναι πολύ λιπαρός.
- Η ασταξανθίνη που περιέχει ο σολομός και του δίνει την χαρακτηριστική κόκκινη απόχρωση ως μέλος της οικογένειας των αντιοξειδωτικών των καροτενοειδών συνδέεται με πολλές ισχυρές επιπτώσεις στην υγεία, . Η ασταξανθίνη φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο καρδιακών
παθήσεων μειώνοντας την οξείδωση της LDL (κακής) χοληστερόλης και αυξάνοντας τα επίπεδα της HDL (καλής) χοληστερόλης, να μειώσει τη φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και να προστατεύσει από τη συσσώρευση λιπώδους πλάκας τις αρτηρίες, μπορεί ακόμη και να βοηθήσει στην πρόληψη της βλάβης του δέρματος και να σας βοηθήσει να φαίνεστε νεότεροι. Στην πραγματικότητα, μια ανασκόπηση ανέφερε ότι η ασταξανθίνη θα μπορούσε να δράσει ως αντιοξειδωτικό, να μειώσει την εμφάνιση των ρυτίδων, να βελτιώσει την ελαστικότητα του δέρματος και να προστατεύσει τα κύτταρα του δέρματος από βλάβες.
- Κίνδυνοι για την Υγεία των Ανθρώπων
Λόγω του μεταναστευτικού κύκλου ζωής τους, οι σολομοί εκθέτονται σε διαφορετικά είδη παρασίτων τόσο της θαλάσσιας όσο και των γλυκών νερών και την κατανάλωση θηραμάτων που μπορούν να μεταφέρουν παράσιτα. Μερικά παράσιτα (σκουλήκια anisakid, μυξόζωα) χρησιμοποιούν τον σολομό ως ενδιάμεσους ξενιστές σε σύνθετους κύκλους ζωής που έχουν ως τελικό ένα θαλάσσιο θηλαστικό ή έναν ενδιάμεσο, ασπόνδυλο ξενιστή σε ένα ρυάκι αναπαραγωγής.
Η μετανάστευση, η ποικίλη διατροφή και οι συνθήκες υψηλής πυκνότητας (ειδικά στην υδατοκαλλιέργεια) δημιουργούν συχνές ευκαιρίες για μετάδοση παρασίτων, καθιστώντας τα συνηθισμένα στον σολομό.
Καθώς μεγαλώνουν οι σολομοί καταναλώνουν διάφορα μικρόν ψαριών. Εάν αυτά τα θηράματα μολυνθούν με παράσιτα, ο σολομός καταπίνει τις προνύμφες του παρασίτου, οι οποίες στη συνέχεια αναπτύσσονται στον μυϊκό ιστό του σολομού. Έτσι ο σολομός μεταφέρει το παράσιτο στους χώρους αναπαραγωγής, όπου το παράσιτο απελευθερώνεται στο νερό για να μολύνει το ασπόνδυλο. Το ασπόνδυλο στη συνέχεια απελευθερώνει το μολυσματικό στάδιο του παρασίτου όταν τα νεαρά σολομού επιστρέφουν στον ωκεανό.
Η εκτροφή σολομού σε αφύσικα υψηλές πυκνότητες αυξάνει σημαντικά την επικράτηση και τη μετάδοση παρασίτων όπως οι θαλάσσιες ψείρες. Αυτό διευκολύνει την εξάπλωση των παρασίτων από το ένα ψάρι στο άλλο με τρόπο που δεν συμβαίνει στην άγρια φύση.
Η επιστημονική συναίνεση είναι ότι τόσο ο σολομός εκτροφής όσο και ο άγριος είναι γενικά ασφαλείς για κατανάλωση, με τα οφέλη του σολομού συχνά να υπερτερούν των κινδύνων για τους υγιείς ενήλικες.
Και αν ο σολομός είναι μολυσμένος από ρύπους όπως τα PCB και οι διοξίνες στον σολομό εκτροφής, καθώς και λόγω της παρουσίας θαλάσσιων ψειρών, οι οποίες μπορούν να βλάψουν τους πληθυσμούς άγριου σολομού; Μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για την υγεία; Αναμφισβήτητα.
Η απάντηση τις επιστημονικής κοινότητας είναι , ενώ ορισμένοι ρύποι όπως τα PCB ή οι διοξίνες βρέθηκαν σε προηγούμενες μελέτες για τον σολομό εκτροφής, νεότερες έρευνες δείχνουν ότι ο σολομός εκτροφής συχνά έχει χαμηλότερα επίπεδα αυτών των ρύπων λόγω βελτιωμένης τροφής και οι ειδικοί συμφωνούν ότι τα οφέλη από την κατανάλωση σολομού υπερβαίνουν κατά πολύ τους κινδύνους από τους ρύπους.
Ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν ότι ενώ ο σολομός εκτροφής προσφέρει ωμέγα-3, μπορεί να περιέχει υψηλότερα επίπεδα τοξινών και αντιβιοτικών, με τον κίνδυνο να είναι μεγαλύτερος, ιδικά για ευάλωτες ομάδες όπως τα βρέφη τα παιδιά και οι έγκυες γυναίκες, λόγω πιθανής βλάβης στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο και σώμα.
- Σολομός εκτροφής έναντι άγριου σολομού.
Η εκτροφή του σολομού χρονολογείται από τον 19ο αιώνα, όταν αναπτύχθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο οι τεχνικές εκκόλαψης, με στόχο, τότε, την παραγωγή νεαρών σολομών για την αναπλήρωση των αποθεμάτων των ποταμών, προς όφελος της ερασιτεχνικής αλιείας.
Η εκτροφή με στόχο την εμπορεία των ενηλίκων ξεκίνησε το 1960 στη Νορβηγία με εγκατάσταση ιχθυοκλωβών στα φιορδ, προσπάθεια η οποία στέφθηκε με επιτυχία και έτσι και άλλες χώρες σε εύκρατα ύδατα, πρώτα στην Ευρώπη και μετά στον υπόλοιπο κόσμο άρχισαν να εκτρέφουν και αυτές σολομούς.
Οι εταιρείες εκτροφής σολομού ισχυρίζονται ότι το προϊόν τους είναι το πιο προσιτό και θρεπτικό ψάρι, μια βασική διατροφή για τους ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη.
Οι οικολόγοι πιστεύουν ότι η εκτροφή σολομού δημιουργεί πολλές σοβαρές περιβαλλοντικές απειλές.
- Η ανάλυση κινδύνου δείχνει ότι η κατανάλωση σολομού του Ατλαντικού εκτροφής μπορεί να ενέχει κινδύνους για την υγεία που μειώνουν τις ευεργετικές επιδράσεις της κατανάλωσης ψαριών. Ενώ ο άγριος σολομός τρέφεται φυσικά και έχει ένα ισορροπημένο διατροφικό προφίλ, ο σολομός εκτροφής περιέχει υψηλότερα επίπεδα ανθυγιεινών λιπών και τοξικών ρύπων.
- Επιπτώσεις στον υδράργυρο: Η έκθεση σε υδράργυρο, ιδιαίτερα μέσω συχνής κατανάλωσης, μπορεί να έχει νευρολογικές επιπτώσεις, ιδίως σε εγκύους και παιδιά. Έχουν γίνει αναλύσεις σε πάνω από 2 μετρικούς τόνους σολομού εκτροφής και άγριου από όλο τον κόσμο για οργανοχλωριούχους ρύπους, όπου δείχνουν ότι οι συγκεντρώσεις αυτών των ρύπων είναι σημαντικά υψηλότερες στον σολομό εκτροφής από ό,τι στον άγριο.
- Χημική ρύπανση – οι εκτροφές χρησιμοποιούν αντιπαρασιτικά φάρμακα, αντιρρυπαντικά, αντιβιοτικά και χρωστικές ουσίες ζωοτροφών, τα οποία μπορούν να έχουν απρόβλεπτες συνέπειες για τους θαλάσσιους οργανισμούς και την ανθρώπινη υγεία. Προηγούμενες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι τα επίπεδα ρύπων, συμπεριλαμβανομένων των διοξινών, των βιομηχανικών προϊόντων ή χημικών ουσιών, των οργανοχλωρικών φυτοφαρμάκων (διχλωρο-διφαινυλο-τριχλωροαιθάνιο, διελδρίνη, λινδάνιο, χλωρδάνιο, Mirex και τοξαφαίνιο) και του υδραργύρου ήταν υψηλότερα στον άγριο σολομό από ό,τι στον εκτρεφόμενο σολομό.
- Περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εκτροφής σολομού
Άλλοι περιβαλλοντολόγοι μιλούν επίσης για τους κινδύνους της υδατοκαλλιέργειας σολομού. Το Παγκόσμιο Ταμείο για την Άγρια Ζωή (WWF) αναφέρει τις ακόλουθες σοβαρές περιβαλλοντικές απειλές που θέτει η υδατοκαλλιέργεια: Οργανική ρύπανση (ευτροφισμός) – η περίσσεια θρεπτικών συστατικών από την τροφή και τα περιττώματα των ψαριών σολομού που εκτρέφονται αυξάνουν την οργανική περιεκτικότητα του νερού, σχηματίζοντας ιζήματα, τα οποία έχουν εξαιρετικά αρνητικό αντίκτυπο στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
- Γενετική ρύπανση – οι σολομοί εκτροφής που έχουν διαφύγει μπορούν να ανταγωνιστούν τα άγρια ψάρια και να διασταυρωθούν με τα τοπικά άγρια αποθέματα, μειώνοντας τη γενετική ποικιλομορφία του σολομού.
Υπάρχει επίσης ανησυχία για τις μεγάλες ποσότητες αντιβιοτικών και φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην εκτροφή αυτών των ψαριών. Όταν τρώτε σολομό ιχθυοτροφείου, παίρνετε μια καλή δόση από αυτά τα φυτοφάρμακα και τα αντιβιοτικά.
Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος του σολομού που διαθέτουμε για κατανάλωση προέρχεται από εκτροφή. Πρώιμες μελέτες ανέφεραν υψηλά επίπεδα PCB και άλλων ρύπων στον εκτροφεύσιμο σολομό – υψηλότερα από ό,τι σε ορισμένα είδη άγριου σολομού, όπως ο ροζ σολομός. Οι επόμενες μελέτες δεν το έχουν επιβεβαιώσει αυτό και η συναίνεση μεταξύ των επιστημόνων και των ρυθμιστικών αρχών είναι ότι ο εκτροφειακός σολομός και ο άγριος σολομός είναι ασφαλή τρόφιμα. Ισχύουν πλέον αυστηροί κανόνες για τα επίπεδα ρύπων στα συστατικά των ζωοτροφών. Οι αλλαγές στις ζωοτροφές έχουν μειώσει τα επίπεδα ρύπων σε αυτά τα ψάρια.
- Η λύση: Προτιμήστε άγριο σολομό Αλάσκας.
Όπως καταλαβαίνουμε ο σολομός είναι ένα αμφιλεγόμενο ψάρι. Αλλά πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ο σολομοί είναι ζωτικής σημασίας για τα οικοσυστήματα και τις οικονομικές δραστηριότητες όπως η εμπορική αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια, ενώ παράλληλα χρησιμεύουν ως σημαντική πηγή θρεπτικών συστατικών, υπογραμμίζοντας την οικολογική τους σημασία και την ανάγκη για βιώσιμη διαχείριση.
Από την άλλη, λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη ποσότητα πιθανών ρύπων στη σύγχρονη κοινωνία, η αξιολόγηση της πιθανής βλάβης αυτών των χημικών ουσιών στον σολομό είναι επίσης ζωτικής σημασίας οι μελέτες για τη διασφάλιση της υγείας των ανθρώπων-καταναλωτών, την προστασία της επιβίωσής τους και τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας .
Περιπτώσεις όπως ένα σημαντικό μέρος των ψαριών στα ράφια των καταστημάτων προέρχεται από εκτροφή σε αιχμαλωσία όπου συχνά τους χορηγούνται αντιβιοτικά και ορμόνες για να μεγαλώνουν πιο γρήγορα και να παχύνουν κάνουν την κατάσταση πολύ θλιβερή. Αυτό μπορεί να είναι επικίνδυνο, ειδικά για τις έγκυες γυναίκες και τα παιδιά.
Ο ωμός σολομός πρέπει να καταναλώνεται με προσοχή, καθώς μπορεί να περιέχει ελμινθικά που αποικίζουν το λεπτό έντερο. Αυτό μπορεί να διορθωθεί με προκαταψύξη στους -35°C (-32°F) ή μαγείρεμα του ψαριού σε εσωτερική θερμοκρασία 63°C για να σκοτώσει τα παράσιτα.
Γενικά, ο σολομός αντενδείκνυται για άτομα με αλλεργίες στα θαλασσινά», προειδοποιεί η γαστρεντερολόγος Inna Mazko.
Ο καπνιστός σολομός είναι ανθυγιεινός λόγω του σχηματισμού καρκινογόνων ουσιών κατά το κάπνισμα. Τα καπνιστά προϊόντα είναι επίσης ιδιαίτερα επιβλαβή για άτομα με παθήσεις του στομάχου, του ήπατος και των χοληφόρων οδών.
Το καλοκαίρι, επειδή είναι αδύνατο να αποθηκευτεί το ψάρι για μεγάλο χρονικό διάστημα, μαγειρεύετε αμέσως. Τα ψάρια συνήθως μαγειρεύονταν, τηγανίζονταν και βράζονταν. Συχνά χρησιμοποιούνταν για να φτιάξουν σούπα με λαχανικά.
Η συντήρηση για τον χειμώνα γινόταν με δύο τρόπους: κάπνισμα και αλάτισμα. Για να διατηρηθούν τα θαλασσινά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, χρησιμοποιούνταν συνήθως η λεγόμενη μέθοδος κρύου καπνίσματος.
Αν στη συσκευασία γράφει «Ατλαντικού», τότε οπωσδήποτε είναι ιχθυοτροφείου. Δεν έχουν απομείνει εμπορικά αλιεύματα άγριου σολωμού στον Ατλαντικό.
Επιλέξτε Άγριο Σολομό: Ορισμένοι ειδικοί συνιστούν την κατανάλωση σολομού που αλιεύεται άγρια από τον εκτρεφόμενο σολομό λόγω της πιθανότητας υψηλότερων επιπέδων ρύπων στον τελευταίο.
Μειώστε την Κατανάλωση: Ο περιορισμός της κατανάλωσης σολομού εκτροφής μπορεί να μειώσει την έκθεση σε ρύπους.
Βελτιώσεις στον Κλάδο: Η μείωση των επιπέδων ρύπων στις ιχθυοτροφές και η βελτίωση των γεωργικών πρακτικών μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ασφάλεια των ψαριών.
Όταν διατηρούνται σε αιχμαλωσία, ο κόκκινος σολομός έχει συχνά πιο ανοιχτόχρωμο κρέας. Αυτό δεν επηρεάζει τη γεύση ή τη θρεπτική αξία, αλλά λίγοι άνθρωποι θέλουν να αγοράσουν ανοιχτόχρωμα ψάρια. Γι’ αυτό οι παραγωγοί ταΐζουν τον σολομό με χρωστικές ουσίες. Εάν οι χρωστικές προέρχονται από κελύφη καρκινοειδών, δεν υπάρχει τίποτα επικίνδυνο σε αυτά. Ωστόσο, οι συνθετικές χρωστικές ουσίες είναι φθηνότερες και είναι αδύνατο να γνωρίζετε εκ των προτέρων ποια χρωστική ουσία χρησιμοποιήθηκε. Επομένως, αν δείτε ωμό ψάρι σε έντονο πορτοκαλί ή κόκκινο χρώμα, είναι καλύτερο να επιλέξετε σολομό με πιο ανοιχτόχρωμη ροζ απόχρωση.
Λάβετε επίσης υπόψη τον τύπο του ψαριού. Η γεύση του εξαρτάται από αυτό, καθώς κάθε σολομός είναι διαφορετικός. Για παράδειγμα, ο ροζ σολομός είναι πιο ξηρός, ενώ ο σολομός του Ατλαντικού είναι λιπαρός.
Ο φρέσκος σολομός διατηρείται στο ψυγείο έως και 2 ημέρες. Τα ψάρια που συσκευάζονται σε κενό αέρος έχουν συνήθως μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, όπως αναγράφεται στην ετικέτα. Τα ψάρια που είναι ασφαλή για κατάψυξη διατηρούνται έως και έξι μήνες.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) επικεντρώνεται στην κατανάλωση ψαριών, όπως ο σολομός, για τα οφέλη των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων και των βιταμινών, αλλά και στις ανησυχίες για τους ρύπους (όπως βαρέα μέταλλα και διοξίνες) στα ψάρια ιχθυοτροφείου, συμβουλεύοντας τη μέτρια κατανάλωση και την αποφυγή της πέτσας για να μειωθεί η έκθεση σε αυτές τις ουσίες.
Για όσους θέλουν να επωφεληθούν από τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα χωρίς τους κινδύνους της κατανάλωσης σολομού εκτροφής, οι ειδικοί προτείνουν ασφαλέστερες εναλλακτικές λύσεις, όπως οι σαρδέλες που είναι εξαιρετική πηγή ωμέγα-3.
Ο σολομός είναι μια αποθήκη θρεπτικών συστατικών. Το ψάρι, ειδικά όταν παρασκευάζεται διαιτητικά – στον ατμό ή στο φούρνο – συνιστάται για άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και ανεπάρκειες βιταμινών.
Ο παγκόσμιος πληθυσμός τρώει πλέον τρεις φορές περισσότερο σολομό από ό,τι το 1980. Ο σολομός έχει εξελιχθεί από ψάρι για τους πλούσιους σε ψάρι για όλους. Είναι δεύτερος σε παγκόσμια δημοτικότητα μόνο μετά τον τόνο.
Ο ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) συστήνει την αποφυγή της κατανάλωσης της πέτσας του σολομού, καθώς εκεί συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος των βαρέων μετάλλων και άλλων τοξινών.
Άτομα με αλλεργίες ή ατομική δυσανεξία στα θαλασσινά δεν πρέπει να τρώνε αυτό το ψάρι.
- Συμπέρασμα
Ο σολομός αποτελεί βασική πηγή πρωτεΐνης και ωμέγα-3, αλλά η ασφάλειά του εξαρτάται από την προέλευση και τις συνθήκες εκτροφής. Η ισορροπημένη κατανάλωση, η σωστή ενημέρωση και η επιλογή πιστοποιημένων πηγών μπορούν να εξασφαλίσουν ότι απολαμβάνουμε τα οφέλη του χωρίς περιττούς κινδύνους.
References
Åse Helen Garseth, Norwegian Veterinary Institute . Parasites and diseases associated with pink salmon. Council Parasites and diseases associated with pink salmon CNL(24)53 Agenda item: 7a
Hites RA, Foran JA, Carpenter DO, Hamilton MC, Knuth BA, and SJ Schwager, 2004. Global Assessment of Organic Contaminants in Farmed Salmon. Science (303) 226- 229.
Gardner J and DL Peterson, 2003. Making Sense of the Salmon Aquaculture Debate: Analysis of Issues Related to Netcage Salmon Faming and Wild Salmon in British Columbia. Pacific Fisheries Resource Conservation Council.
Mazurek R and M Elliott, 2004. Seafood Watch, Seafood Report: Farmed Atlantic Salmon. Monterey Bay Aquarium.
Waknitz FW, Iwamoto RN, and MS Strom, 2003. Interactions of Atlantic salmon in the Pacific Northwest. IV. Impacts on the local Ecosystems. Fisheries Research 62 (2003) 307-328.
Siyun Yang, Supratik Kar. How safe are wild-caught salmons exposed to various industrial chemicals? First ever in silico models for salmon toxicity data gaps filling. 2024. Journal of
Hazardous Materials. Volume 477, 15 September 2024, 135401. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2024.135401
ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ
