ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: 1038 – Αθήνα : 24/11/2025
Ανήσυχη η επιστημονική κοινότητα για την αρνητική επίδραση των μικροπλαστικών στις καλλιέργειες, τη θάλασσα και τις ζωές μας.
Ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα επιστημόνων αναφορικά με τη σύνδεση που μπορεί να υπάρχει μεταξύ των διασπώμενων μικροπλαστικών στο περιβάλλου και της αυξανόμενης μείωσης σε καλλιέργειες, φαινόμενο που επηρεάζει αρνητικά και του παγκόσμιο υποσιτισμό.
Η ρύπανση του πλανήτη από μικροπλαστικά μειώνει σημαντικά τα αποθέματα τροφίμων βλάπτοντας την ικανότητα των φυτών να φωτοσυνθέτουν, σύμφωνα με νέα αξιολόγηση.
Οι ερευνητές λένε ότι το πρόβλημα θα μπορούσε να αυξήσει τον αριθμό των ανθρώπων που κινδυνεύουν από πείνα κατά 400 εκατ. τις επόμενες δύο δεκαετίες.
Αναλύσεις δείχνουν ότι οι βασικές καλλιέργειες, όπως το σιτάρι, το ρύζι και ο αραβόσιτος, ενδέχεται να χάνουν από 4% έως 14% της παραγωγής τους εξαιτίας των μικροπλαστικών. Αυτό δημιουργεί ένα ανησυχητικό σενάριο για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, καθώς οι ποσότητες μικροπλαστικών στο περιβάλλον συνεχώς αυξάνονται. Περίπου 700 εκατομμύρια άνθρωποι επλήγησαν από την πείνα τα 2022.
Οι ετήσιες απώλειες των καλλιεργειών που προκαλούνται από τα μικροπλαστικά θα μπορούσαν θα είναι παρόμοιας κλίμακας με εκείνες που προκλήθηκαν από την κλιματική κρίση τις τελευταίες δεκαετίες, δήλωσαν οι ερευνητές πίσω από τη νέα έρευνα.
Ο καθηγητής στα Πανεπιστήμια Ναντζίνγκ της Κίνας, Χουάν Ζουγκ, επικεφαλής της έρευνας, προειδοποίησε ότι οι συνέπειες της πλαστικής ρύπανσης μπορεί να συγκριθούν με αυτές της κλιματικής αλλαγής.
«Η ανθρωπότητα προσπαθεί θα αυξήσει την παραγωγή τροφίμων για να Θρέψει έναν συνεχώς αυξανόμενο πληθυσμό αλλά αυτές οι συνεχιζόμενες προσπάθειες τίθενται τώρα σε κίνδυνο από την πλαστική ρύπανση. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν του επείγοντα χαρακτήρα (της μείωσης της ρύπανσης) για τη διαφύλαξη του παγκόσμιου εφοδιασμού τροφίμων μπροστά στην αυξανόμενη πλαστική κρίση».
Η ανθρωπότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση θα εξασφαλίσει επαρκείς τροφές για έναν αυξανόμενο πληθυσμό, που αναμένεται να φτάσει τα 10 δισεκατομμύρια μέχρι το 2058.
Τα μικροπλαστικά διασπώνται από τις τεράστιες ποσότητες αποβλήτων που απορρίπτονται στα περιβάλλον. Εμποδίζουν τα φυτά να αξιοποιήσουν το ηλιακό φως για να αναπτυχθούν με πολλαπλούς τρόπους, από το να καταστρέφουν το έδαφος μέχρι θα μεταφέρουν τοξικές χημικές ουσίες. Τα σωματίδια αυτά έχουν διεισδύσει σε ολόκληρο του πλανήτη, από την κορυφή του Έβερεστ μέχρι τους βαθύτερους ωκεανούς.
Τα σώματα των ανθρώπων είναι ήδη ευρέως μολυσμένα από μικροπλαστικά που καταναλώνονται μέσω της τροφής και του νερού. Έχουν βρεθεί στο αίμα, τον εγκέφαλο, το μητρικό γάλα, τον πλακούντα και το μυελό των οστών. Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστες αλλά έχουν συνδεθεί με εγκεφαλικά και καρδιακά επεισόδια.
Άλλοι επιστήμονες χαρακτήρισαν την έρευνα χρήσιμη και επίκαιρη, αλλά προειδοποίησαν ότι αυτή η πρώτη προσπάθεια ποσοτικοποίησης της επίδρασης των μικροπλαστικών στην παραγωγή τροφίμων Θα πρέπει να επιβεβαιωθεί και να τελειοποιηθεί με περαιτέρω συλλογή δεδομένων και έρευνα.
Ο καθηγητής Ντένις Μέρφι, στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Ουαλίας, δήλωσε: «Αυτή η ανάλυση είναι πολύτιμη και επίκαιρη για θα μας υπενθυμίσει τους πιθανούς κινδύνους της μικροπλαστικής ρύπανσης και την ανάγκη για επείγουσα αντιμετώπιση του ζητήματος, αλλά ορισμένα από τα κύρια στοιχεία της απαιτούν περισσότερη έρευνα για να γίνουν αποδεκτά ως ισχυρές προβλέψεις».
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Proceedίngs of the National Academy of Scίences, συνδύασε περισσότερες από 3.000 παρατηρήσεις της επίδρασης των μικροπλαστικών στα φυτά, που προέρχονται από 157 μελέτες.
Μια προηγούμενη έρευνα έχει δείξει ότι τα μικροπλαστικά μπορούν θα βλάψουν τα φυτά με πολλούς τρόπους. Τα ρυπογόνα σωματίδια μπορούν να εμποδίσουν το ηλιακό φως να φτάσει στα φύλλα και θα βλάψουν τα εδάφη από τα οποία εξαρτώνται τα φυτά. Όταν προσλαμβάνονται από τα φυτά, τα μικροπλαστικά μπορούν να μπλοκάρουν τα κανάλια θρεπτικών ουσιών και νερού, να προκαλέσουν ασταθή μόρια που βλάπτουν τα κύτταρα και θα απελευθερώσουν τοξικές χημικές ουσίες, οι οποίες μπορούν θα μειώσουν το επίπεδο της φωτοσυνθετικής χρωστικής χλωροφύλλης.
Τεράστιες οι επιπτώσεις σε γη και Θάλασσα, δεκάδες τα εκατομμύρια νεκρών θαλάσσιων οργανισμών. Τα κράτη πλήττονται και παράλληλα αδυνατούν να συνάψουν συμφωνία προστασίας ταυ περιβάλλοντος σε επίπεδο ΟΗΕ.
Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι τα μικροπλαστικά μείωσαν τη φωτοσύνθεση των χερσαίων φυτών κατά περίπου 12% και κατά περίπου 7% στα θαλάσσια φύκη, τα οποία βρίσκονται στη βάση του τροφικού ιατού των ωκεανών. Στη συνέχεια προέκτειναν αυτά τα δεδομένα για θα υπολογίσουν τη μείωση της ανάπτυξης του σιταριού, του ρυζιού και του αραβοσίτου και της παραγωγής ψαριών και θαλασσινών.
Η Ασία επλήγη περισσότερο από τις εκτιμώμενες απώλειες καλλιεργειών, με μειώσεις και στις τρεις αυτές κατηγορίες μεταξύ 54 και 177 εκατ. τόνων ετησίως, δηλαδή περίπου τα ήμισυ των παγκόσμιων απωλειών. Τα σιτάρι στην Ευρώπη χτυπήθηκε επίσης σκληρά, όπως και ο αραβόσιτος στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Άλλες περιοχές, όπως η Νότια Αμερική και η Αφρική, καλλιεργούν λιγότερες από αυτές τις καλλιέργειες, αλλά έχουν πολύ λιγότερα δεδομένα σχετικά µε τη μόλυνση από μικροπλαστικά. Στους ωκεανούς, όπου τα μικροπλαστικά μπορούν να επικαλύψουν τα φύκια, η απώλεια ψαριών και θαλασσινών υπολογίστηκε μεταξύ 1 και 24 εκατομμυρίων τόνων ετησίως, περίπου 7% της συνολικής πρωτεΐνης, αρκετής για να θρέψει δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν επίσης μια δεύτερη μέθοδο – ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης – που βασίζεται σε τρέχοντα δεδομένα για τα επίπεδα ρύπανσης από μικροπλαστικά για να αξιολογήσουν τον αντίκτυπο της στην παραγωγή τροφίμων. Αφού παρήγαγε παρόμοια αποτελέσματα είπαν:
«Είναι σημαντικός ότι αυτές οι δυσμενείς επιπτώσεις είναι πολύ πιθανό να επεκταθούν από την επισιτιστική ασφάλεια στην υγεία του πλανήτη», δήλωσαν ο Ζονγκ και οι συνεργάτες του. Η μειωμένη φωτοσύνθεση λόγω μικροπλαστικών μπορεί επίσης να μειώσει την ποσότητα του CO2 που προσλαμβάνεται από την ατμόσφαιρα από τις τεράστιες ποσότητες Φυτοπλαγκτόν στους ωκεανούς της Γης και να διαταράξει την ισορροπία σε άλλα οικοσυστήματα.
Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Λάμπιτ, στο Εθνικό Ωκεανογραφικό Κέντρο του Ηνωμένου Βασιλείου, δήλωσε ότι τα συμπεράσματα πρέπει να αντιμετωπίζονται µε προσοχή. «Έχω σημαντικές ανησυχίες σχετικά µε την ποιότητα των αρχικών δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν από το μοντέλο και αυτό έχει οδηγήσει σε υπερβολικές εικασίες σχετικά µε τις επιπτώσεις της μόλυνσης από πλαστικά στα αποθέματα τροφίμων», δήλωσε. Οι ερευνητές αναγνώρισαν ότι χρειάζονται περισσότερα δεδομένα και
δήλωσαν ότι αυτό θα παρήγαγε ακριβέστερες εκτιμήσεις.
Τα έθνη του κόσμου απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία για μια συνθήκη του ΟΗΕ για τον περιορισμό της ρύπανσης από πλαστικά τον Δεκέμβριο, αλλά θα ξαναρχίσουν τις συνομιλίες τον Αύγουστο. Οι επιστήμονες δήλωσαν ότι η μελέτη τους είναι «σημαντική και επίκαιρη για τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις και την ανάπτυξη σχεδίων δράσης και στόχων».
Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Τόμσον, από το Πανεπιστήμιο του Πλίμουθ, δήλωσε ότι η νέα μελέτη προστίθεται στα στοιχεία που υποδεικνύουν την ανάγκη για δράση. «Αν και οι προβλέψεις μπορεί να βελτιωθούν καθώς θα διατίθενται νέα δεδομένα, είναι σαφές ότι πρέπει να ξεκινήσουμε προς την κατεύθυνση των λύσεων. Η διασφάλιση ότι η συνθήκη θα αντιμετωπίσει τη ρύπανση από μικροπλαστικά έχει καθοριστική σημασία».
ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ
