Δελτίο Τύπου: 1179 - Αθήνα, 03/11/2026
Το ΠΑΚΟΕ στα 48χρόνια λειτουργίας του, πραγματοποιεί συνεχώς μετρήσεις Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στην Αθήνα, Πειραιά, Δυτικά Προάστια, Βόρεια και Ανατολική Αττική.
Ιδιαίτερα οι μετρήσεις στους σταθμούς του Μετρό δείχνουν το μεγάλο πρόβλημα στο οποίο συμμετέχει η ατμοσφαιρική ρύπανση και το κάπνισμα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση συμμετέχει στο 68% και το κάπνισμα στο 32%.
Από τα παρακάτω αποτελέσματα το κείμενο που ακολουθεί επιβεβαιώνει την επικινδυνότητα των ατμοσφαιρικών ρύπων, οι οποίοι θεωρούνται καρκινογόνοι και τοξικότατοι για το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου.
Ιδιαίτερα σε κλειστούς και μη καλά αεριζόμενους χώρους, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα αποτελέσματα στις πλατφόρμες και τα εκδοτήρια του μετρό.
Για τους παραπάνω λόγους κρούουμε το κώδωνα του κινδύνου στα Υπουργεία Υγείας, Περιβάλλοντος, Ανάπτυξης και Μεταφορών, ούτως ώστε να σκύψουν πάνω στο θέμα και, αν θέλουν, να συζητήσουμε μαζί τις προτάσεις που εμείς επιδιώκουμε να υλοποιηθούν.
Επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης στους σταθμούς του Μετρό της Αθήνας, στις 02/11/2026
Στις 2/11/2026 το επιστημονικό συνεργείο του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών – ΠΑΚΟΕ πραγματοποίησε νέες επιτόπιες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε πέντε σταθμούς του Μετρό και ΗΣΑΠ της Αθήνας: Πανόρμου, Σύνταγμα, Μεταξουργείο, Ομόνοια και Βικτώρια, με στόχο τη σύγκριση της ποιότητας του αέρα των εσωτερικών χώρων (όπως οι αποβάθρες) με τον αέρα στις εξόδους των σταθμών.
Σε κάθε σταθμό, οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε τρία χαρακτηριστικά σημεία:
· Αποβάθρες,
· Χώροι έκδοσης εισιτηρίων,
· Εξωτερικοί χώροι – έξοδοι του σταθμού.
Στους πίνακες και τα διαγράμματα που ακολουθούν παρουσιάζονται αναλυτικά οι μέγιστες, ελάχιστες και μέσες τιμές των μετρήσεων για όλες τις παραμέτρους που εξετάστηκαν: αιωρούμενα σωματίδια (PM1, PM2.5, PM10), φορμαλδεΰδη (HCHO), πτητικές οργανικές ενώσεις (TVOC), ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα (CO₂).
Σε κάθε σημείο πραγματοποιήθηκαν συνολικά 15 διαδοχικές μετρήσεις, ώστε να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η διακύμανση των ρύπων στο χρονικό διάστημα των επιτόπιων ελέγχων.
Εκτίμηση Αποτελεσμάτων:
Η γενική τάση των επιτόπιων μετρήσεων δείχνει ότι οι συγκεντρώσεις ιδικά των αιωρούμενων σωματιδίων (PM1, PM2.5, PM10) είναι συστηματικά αυξημένες στις αποβάθρες του μετρό σε σχέση με το εξωτερικό περιβάλλον, με τα επίπεδα ρύπανσης να κλιμακώνονται ανάλογα με τον βαθμό εγκλεισμού του χώρου, ενώ παρουσιάζουν αισθητή μείωση στους ημι-υπαίθριους ή καλύτερα αεριζόμενους σταθμούς (όπως της Γραμμής 1 / ΗΣΑΠ).
Οι συγκεντρώσεις όλων των κλασμάτων σωματιδίων (PM1, PM2.5, PM10) εμφανίζονται σταθερά υψηλότερες στο εσωτερικό των υπόγειων σταθμών του Μετρό σε σύγκριση με τις αντίστοιχες τιμές του εξωτερικού περιβάλλοντος.
Εσωτερικές Πηγές Ρύπανσης: Η διαφοροποίηση αυτή επιβεβαιώνει την ύπαρξη ισχυρών εσωτερικών πηγών εκπομπής σωματιδίων, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με τη λειτουργία του δικτύου. Οι κυριότερες πηγές περιλαμβάνουν:
- Τη μηχανική τριβή των τροχών των συρμών πάνω στις σιδηροτροχιές.
- Τη φθορά των συστημάτων πέδησης (φρένα).
- Την επαναιώρηση της σκόνης των σηράγγων λόγω των αεροδυναμικών ρευμάτων που προκαλεί η κίνηση των τρένων (φαινόμενο εμβόλου).
Η Επίδραση του Γεωμετρικού Εγκλεισμού και του Αερισμού
Διαπιστώνεται σαφής συσχέτιση μεταξύ της αρχιτεκτονικής δομής του σταθμού και της ποιότητας του αέρα. Όσο πιο βαθύς, κλειστός και περιορισμένος είναι ο χώρος της αποβάθρας, τόσο δυσκολότερη γίνεται η ανανέωση του αέρα, με αποτέλεσμα τη συσσώρευση των σωματιδίων και την καταγραφή των μέγιστων τιμών.
Η υπόθεση αυτή επιβεβαιώνεται από τη σημαντική πτώση των τιμών στις αποβάθρες των σταθμών “Βικτώρια” και “Ομόνοια” (Γραμμή 1). Οι σταθμοί αυτοί βρίσκονται σε πολύ μικρότερο βάθος σε σχέση με τους σύγχρονους υπόγειους σταθμούς του Μετρό.
Ο καλύτερος φυσικός αερισμός και η ευκολότερη διαφυγή των αέριων μαζών προς το εξωτερικό περιβάλλον εμποδίζουν τη συγκέντρωση των σωματιδίων, οδηγώντας σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα ρύπανσης.
Η Ιδιαιτερότητα των Σωματιδίων του Μετρό (Τοξικότητα)
Η σκόνη του μετρό δεν είναι απλή αστική σκόνη. Μελέτες δείχνουν ότι είναι πλούσια σε μέταλλα (κυρίως σίδηρο, μαγγάνιο, χρώμιο, χαλκό και νικέλιο) λόγω της συνεχούς τριβής των τροχών και των φρένων.
- Οξειδωτικό Στρες: Τα σωματίδια με υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο και άλλα βαρέα μέταλλα προκαλούν την παραγωγή ελεύθερων ριζών στους ιστούς των πνευμόνων, οδηγώντας σε κυτταρική βλάβη (οξειδωτικό στρες).
- Μακροχρόνια Τοξικότητα: Η χημική αυτή σύσταση καθιστά τα σωματίδια του μετρό δυνητικά πιο τοξικά ανά μονάδα μάζας σε σχέση με την τυπική σκόνη της επιφάνειας, εντείνοντας την ανάγκη για λήψη μέτρων προστασίας.
Ασφαλώς
Η έκθεση στα αυξημένα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων (PM1, PM2.5, PM10) εντός των υπόγειων σταθμών του μετρό αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου, με τις επιπτώσεις να διαφοροποιούνται ανάμεσα στους επιβάτες και τους εργαζόμενους λόγω του χρόνου έκθεσης και της χημικής σύστασης των σωματιδίων.
Επιπτώσεις των Αιωρούμενων Σωματιδίων (PM) στην Υγεία εντός του Μετρό
1. Διαφοροποίηση ανάλογα με το Μέγεθος των Σωματιδίων
- PM10 (Χονδρόκοκκα σωματίδια): Συγκρατούνται κυρίως στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα (μύτη, φάρυγγας). Προκαλούν άμεσο τοπικό ερεθισμό, βήχα και δυσφορία.
- PM2.5 & PM1 (Λεπτόκοκκα και Υπερλεπτά σωματίδια): Λόγω του εξαιρετικά μικρού μεγέθους τους, διεισδύουν βαθιά στις κυψελίδες των πνευμόνων. Τα PM1 μάλιστα μπορούν να περάσουν απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας συστηματική φλεγμονή.
Οι επιβάτες εκτίθενται στα σωματίδια για σχετικά σύντομα χρονικά διαστήματα (κατά μέσο όρο 30-60 λεπτά την ημέρα). Ωστόσο, οι υψηλές αιχμές των τιμών στις αποβάθρες μπορούν να προκαλέσουν:
- Άμεσες αναπνευστικές αντιδράσεις: Ερεθισμό των ματιών, του λαιμού, ξερόβηχα και αίσθημα δύσπνοιας.
- Επιδείνωση προπαρχόντων νοσημάτων: Άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες (άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια – ΧΑΠ, καρδιακές παθήσεις) ενδέχεται να εμφανίσουν άμεση έξαρση των συμπτωμάτων τους κατά την αναμονή στην αποβάθρα.
Οι εργαζόμενοι (προσωπικό καθαριότητας, ασφάλειας, τεχνικοί σιδηροτροχιών, υπάλληλοι καταστημάτων) αποτελούν την ομάδα υψηλού κινδύνου, καθώς εκτίθενται σε αυτό το περιβάλλον για 8 ή περισσότερες ώρες καθημερινά.
- Χρόνιες Αναπνευστικές Παθήσεις: Αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης χρόνιας βρογχίτιδας, μειωμένης πνευμονικής λειτουργίας και ανάπτυξης επαγγελματικού άσθματος.
- Καρδιαγγειακό Σύστημα: Η χρόνια εισπνοή λεπτών σωματιδίων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αρτηριοσκλήρυνσης, υπέρτασης και καρδιαγγειακών επεισοδίων, λόγω της φλεγμονώδους απόκρισης του οργανισμού.
Σταθμοί Μετρό όπου πραγματοποιήθηκαν οι επιτόπιες μετρήσεις είναι :
| Σημείο 1. Σταθμός Μετρό Πανόρμου. Πλατεία Κανελλοπούλου |
| Σημείο 2. Σταθμός Μετρό Πανόρμου. Εκδ. Εισιτηρίων |
| Σημείο 3. Σταθμός Μετρό Πανόρμου. Αποβάθρες. |
| Σημείο 4. Σταθμός Μετρό Σύνταγμα. Αποβάθρες |
| Σημείο 5. Σταθμός Μετρό Σύνταγμα. Πλατεία Συντάγματος |
| Σημείο 6. Σταθμός Μετρό Σύνταγμα. Εκδ. Εισιτηρίων |
| Σημείο 7. Σταθμός Μετρό Μεταξουργείο. Αποβάθρες |
| Σημείο 8. Σταθμός Μετρό Μεταξουργείο. Πλατεία Καραϊσκάκη |
| Σημείο 9. Σταθμός Μετρό Μεταξουργείο. Εκδ. Εισιτηρίων |
| Σημείο 10. Σταθμός ΗΣΑΠ Ομόνοια. Αποβάθρες. |
| Σημείο 11. Σταθμός ΗΣΑΠ Ομόνοια. Εκδ. Εισιτηρίων |
| Σημείο 12. Σταθμός ΗΣΑΠ Ομόνοια. Πλατεία Ομονοίας. |
| Σημείο13. Σταθμός ΗΣΑΠ Βικτώρια. Αποβάθρες. |
| Σημείο 14. Σταθμός ΗΣΑΠ Βικτώρια. Πλατεία Βικτωρίας. |
Από τη Γραμματεία του ΠΑΚΟΕ
