Δελτίο Τύπου 825                                                   Αθήνα 23/02/2024

Σήμερα, Παρασκευή 23 Φεβρουαρίου 2024, το ΠΑΚΟΕ σας ενημερώνει για τα οικο-γεγονότα που επέλεξε να σας παρουσιάσει από 19 Φεβρουαρίου έως 23 Φεβρουαρίου 2024.     

Σήμερα θα διαβάσετε για την επιβαρυμένη ατμόσφαιρα της Ευρώπης λόγω φυτοφαρμάκων , για την ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ελευσίνα και για τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας του ΠΑΚΟΕ σχετικά με τα αντιβιοτικά στο γάλα .

1.«Πνιγμένη» στα φυτοφάρμακα η Ευρώπη!!!

Σε ότι αφορά τα ελληνικά δεδομένα, στον σταθμό της Φινοκαλιάς στην Κρήτη, ο νοτιότερος σταθμός της Ευρώπης σε υψόμετρο 300 μέτρων, εντόπισε τόσο μυκητοκτόνα όσο και εντομοκτόνα και παρασιτοκτόνα, καθώς και 38 φυτοφάρμακα σε μορφή σωματιδίων. Στον ορεινό σταθμό του Χελμού στην Αχαΐα σε υψόμετρο 2.300 μέτρων, ακόμη σε ένα τέτοιο υψόμετρο εντοπίστηκαν φυτοφάρμακα στον αέρα, απαγορευμένα επί χρόνια. Τα φυτοφάρμακα προκαλούν την επιβάρυνση του αναπνευστικού συστήματος αλλά και ερεθισμό του δέρματος όταν έρθουν σε επαφή με αυτό.

Μια απελπιστική κατάσταση για το περιβάλλον και τις ζωές μας περιγράφει η πανευρωπαϊκή μελέτη στην οποία οι ερευνητές εντόπισαν 58 φυτοφάρμακα στον ευρωπαϊκό αέρα, εκ των οποίων 22 βρέθηκαν να ίπτανται σε ορεινές περιοχές μεγάλων υψομέτρων, μέσω 29 διαφορετικών σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικών ρύπων σε 17 χώρες.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Environmental Science and Technology» και στην οποία συμμετείχαν ερευνητές του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ καθώς και του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας που φέρνει στη δημοσιότητα η εφημερίδα «Βήμα», 2,4 εκατομμύρια τόνοι φυτοφαρμάκων χρησιμοποιήθηκαν παγκοσμίως στη γεωργία το 1990, ενώ 4,1 εκατομμύρια τόνοι φυτοφαρμάκων χρησιμοποιήθηκαν παγκοσμίως το 2020, με το ποσοστό να διπλασιάζεται σε τριάντα χρόνια.

Καρκίνος για τον άνθρωπο, θάνατος για τις μέλισσες

Με βάση τις συγκεντρώσεις που εντοπίστηκαν, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα φυτοφάρμακα atrazine, cyprodinil, spiroxamine, tebuconazole, terbuthylazine και thiacloprid έχουν πολύ μεγαλύτερο χρόνο ζωής στην ατμόσφαιρα από τις εκτιμήσεις.

Πρόκειται για φυτοφάρμακα που ορισμένα έχουν απαγορευθεί από την Ε.Ε. το 2004 διότι δρα ως ενδοκρινικός διαταράκτης και έχει καρκινογόνο δράση τόσο για τον άνθρωπο, όσο και άκρως επιβλαβή για τις μέλισσες.

Επιπλέον, επίμονη παρουσία στον ευρωπαϊκό αέρα έχουν άλλα τρία φυτοφάρμακα όπως το acetochlor, το carbaryl και το simazine, τα οποία έχουν απαγορευθεί πριν εννέα χρόνια. Τέλος, και το ευρέως χρησιμοποιούμενο φυτοφάρμακο DDT εντοπίστηκε στο περιβάλλον, παρά το γεγονός ότι απαγορεύθηκε εδώ και δεκαετίας διότι αποδείχθηκε ότι προκαλεί πλήθος βλαβών σε ζώα αλλά και στον άνθρωπο.

Το ΠΑΚΟΕ επανειλημμένα έχει επισημάνει την ανεξέλεγκτη διακίνηση και την αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων που έχει ως αποτέλεσμα προϊόντα να περιέχουν απαγορευμένες ουσίες που δημιουργούν προϋποθέσεις μιας επικίνδυνης διατροφής. Οι επιστήμονες και συνεργάτες του ΠΑΚΟΕ συνεχίζουν τους συστηματικούς ελέγχους σε λαϊκές αγορές, σουπερμάρκετ και υπαίθριες αγορές για την ποιότητα των κηπευτικών που διακινούνται και φτάνουν στο πιάτο του καταναλωτή.

Από την Αρκτική έως την Κρήτη η Ευρώπη εκπέμπει SOS, πνιγμένη στα φυτοφάρμακα. Ο πλανήτης απειλείται και οι ποσότητες διαρκώς πολλαπλασιάζονται. ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ! Ας εφαρμόσουμε περιβαλλοντικές πρακτικές, ας ενισχύσουμε τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, ας προστατέψουμε το σπίτι μας και το μέλλον των παιδιών μας!

Αλλά πως θα επιτευχθεί αυτό όταν η επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπό την πίεση των πανευρωπαϊκών αγροτικών κινητοποιήσεων κάτι που δυστυχώς απαιτούν και οι Έλληνες αγρότες με την κατάργηση της νέας ΚΑΠ, πρότεινε την απόσυρση του SUR, του  κανονισμού για την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων που έχει στόχο να μειώσει τους κινδύνους της χημικών φυτοπροστατευτικών προϊόντων;

2. Εφιάλτης   η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ελευσίνα

Σε ένα αρκετά επιβαρυμένο περιβάλλον ζουν οι κάτοικοι στην Ελευσίνα, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας του ΠΑΚΟΕ, με επιτόπιες  μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Η επιστημονική ομάδα του ΠΑΚΟΕ βρέθηκε στην Ελευσίνα όπου πραγματοποίησε δειγματοληψίες και κατέγραψε τις απόψεις των κατοίκων της περιοχής όπου πλησίον υπάρχουν υποδομές ναυπηγείων και βαριές βιομηχανίες. Τα αποτελέσματα από τους μικροβιολογικούς προσδιορισμούς και τις χημικές αναλύσεις θα  ανακοινωθούν σε δελτίο τύπου της ερχόμενης εβδομάδας.

Η πόλη που το 2023 ήταν  ‘’Πολιτιστική Πρωτεύουσα’’, λίγες μέρες στο 2024, παρατηρείται να είναι μέσα στη ρύπανση, επιβεβαιώνοντας και τις επαναληπτικές μετρήσεις των τελευταίων πέντε ετών. τόσο στον αέρα της, όσο και στα νερά της με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται άμεσα το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων της περιοχής.

Σαρανταπόταμος

Σε αυτοψία στον Σαρανταπόταμο, παρατηρήθηκε η μεγάλη ρύπανσή του κάτι μάλιστα που έπιασε ο φακός του ΠΑΚΟΕ με εργαζόμενους της περιοχής να σταματούν πάνω στην εθνική, στη γέφυρα του Σαρανταπόταμου, και να χύνουν καθαρτικά και άλλα υγρά άγνωστης προέλευσης.

Η σειρά επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικών ρύπων   πραγματοποιήθηκε σε οκτώ σημεία  συνολικά  στην ευρύτερη περιοχή της Ελευσίνας  και πιο συγκεκριμένα σε 6 σημεία στην  πόλη της Ελευσίνας , στον Σαρανταπόταμο  και στην παραλία του Ασπροπύργου (Ναυάγιο) με σκοπό την ενημέρωση των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής για την ποιότητα του αέρα.  Έτσι μετρήθηκαν, ανά  ένα λεπτό , οι τιμές των συγκεντρώσεων των αιωρούμενων σωματιδίων ΡΜ2,5 και ΡΜ10 και  φορμαλδεΰδης.  Ακόμη στα ίδια σημεία έγιναν και μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.  Παρακάτω παρατίθενται πίνακας με τις μέσες τιμές των παραμέτρων,  η εκτίμηση των αποτελεσμάτων καθώς και τα διαγράμματα.

Πίνακας μέσων όρων τιμών των παραμέτρων των ατμοσφαιρικών ρύπων  

ΜΕΣΟΙ ΟΡΟΙPM2,5PM10HCHOΗ/ Α
 μg/ m3μg/ m3mg/m3n Tesla
1.Ελευσίνα .Είσοδος πόλης, Ιερά Οδός30,253,50,06643
2.Ελευσίνα. Οδός Ι. Τραύλου και Κάλου24,647,00,0639
3.Ελευσίνα. Δημαρχείο Ελευσίνας, πλατεία Ανδριανού28,050,40,0485
4.Ελευσίνα. Οδός Δημητρός κοντά στο Γυμνάσιο22,541,30,05171
5.Ελευσίνα. Οδός Δημητρός και Πίνδου21,937,80,05162
6.Ελευσίνα. Οδός Κανελοπούλου κοντά στον Οργανισμό Λιμένος Ελευσίνας25,143,90,0524
7.Σαρανταπόταμος , Εθνική Οδός Αθηνών – Κορίνθου17,530,30,058
8.Παραλία Ασπροπύργου( Ναυάγιο)22,538,10,1413
Ανώτατο επιτρεπτό όριο ( Μέση ημερήσια τιμή)5500,0220

 Τα συμπεράσματα της έρευνας:

Για τα αιωρούμενα σωματίδια  ΡΜ2,5

Σε  όλα τα σημεία μετρήσεων οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων είναι πάνω από το νομοθετημένο όριο των 5μg / m3  . Την πιο μεγάλη συγκέντρωση   των PM2,5 εμφανίζεται στην  Ελευσίνα  στην Είσοδο της  πόλης  (30,2 μg / m3  -μέσος όρος ).

Για τα αιωρούμενα σωματίδια  ΡΜ10

Οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων είναι πάνω από το νομοθετημένο όριο των 50 μg / m3   στην Ελευσίνα  στην Είσοδο της  πόλης  ( 53,5 μg / m3 –  μέσος όρος  )   και στην πλατεία Ανδριανού ( 50,4 μg / m3 –  μέσος όρος   )    . Στα υπόλοιπα σημεία μετρήσεων ατμοσφαιρικών ρύπων οι συγκεντρώσεις πλαισίωσαν την οριακή τιμή του νομοθετημένου ορίου.

Επιπτώσεις στην υγεία  των αιωρούμενων σωματιδίων ΡΜ 2,5 και  ΡΜ10

Απόθεση στο αναπνευστικό μας σύστημα των αιωρούμενων σωματιδίων που μπορούν να προκαλέσουν βήχα, άσθμα, συμπτώματα του κατώτερου αναπνευστικού, χρόνια βρογχίτιδα, θνησιμότητα.

Για την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία

Σε όλα τα σημεία οι τιμές της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας είναι πάνω από το νομοθετημένο όριο των 20 nanoTesla  εκτός από δύο σημεία ( Σαρανταπόταμος , Εθνική Οδός Αθηνών – Κορίνθου και  Παραλία Ασπροπύργου( Ναυάγιο) )Την πιο μεγάλη τιμή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας εμφανίζεται στην Ελευσίνα  στην Είσοδο της  πόλης  (643 nTesla –  μέσος όρος  ) .

Επιπτώσεις στην υγεία  της Η/Α

Από άποψη επικινδυνότητας είναι περισσότερη κρίσιμη, όπως π.χ η ραδιενέργεια.  Όταν η έκθεση ενός οργανισμού σ’ αυτή υπερβεί κάποιο όριο, μπορεί να προκληθούν αλλοιώσεις του γενετικού κώδικα του DNA, καρκίνο – γενετικά φαινόμενα στα βιολογικά συστήματα και άλλες σοβαρές ασθένειες.

Για την φορμαλδεΰδη

Σε όλα τα σημεία οι τιμές της συγκέντρωσης της φορμαλδεΰδης  είναι πάνω από το νομοθετημένο όριο των 0,02 mg / m3 με τη μεγαλύτερη τιμή συγκέντρωσης στην Παραλία Ασπροπύργου( Ναυάγιο)  (0,14 mg / m3-  μέσος όρος  )

Επιπτώσεις στην υγεία  φορμαλδεΰδης

• Προσβάλλει κυρίως τα μάτια, τη μύτη και το λάρυγγα.

• Σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από 0,1 mg/kg στον αέρα μπορεί να ερεθίσει τα μάτια, να προκαλέσει πονοκεφάλους, αίσθημα καψίματος στο λαιμό και δυσκολία στην αναπνοή.

• Κατατάσσεται πλέον και επίσημα ως καρκινογόνος ουσία.

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ

Χάρτης με τα σημεία επιτόπιων μετρήσεων ατμοσφαιρικών ρύπων

3.ΑΙΣΙΟΔΟΞΑ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΓΑΛΑ

   Η έρευνα ξεκίνησε στις 12/02/2024 και θα ολοκληρωθεί όταν γίνουν προσδιορισμοί σε συνολικά  300 δείγματα. Η  επιστημονική ομάδα του ΠΑ.ΚΟ.Ε. στις 12 Φεβρουαρίου  προμηθεύτηκε συνολικά δέκα (10) γάλατα ψυγείου από  έξι (6) διαφορετικές γαλακτοκομικές εταιρείες από δύο Σούπερ Μάρκετ της περιοχής Πανόρμου και να προσδιορίσει   συγκεκριμένα αντιβιοτικά  στα γάλατα  .

     Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται ο κατάλογος  των  δειγμάτων.

Α / Αρ.Περιγραφή
ΣημείοΕίδος δείγματοςΠροέλευση
1  Σούπερ Μάρκετ Α/ΒΑ/Β Γάλα 1,5%. Υψηλής Θερμικής επεξεργασίας. 1LΕλλάδα
2  Σούπερ Μάρκετ Α/ΒΑ/Β. Γάλα φρέσκο 3,5% λιπαρά. Παστεριωμένο 7 ημερώνΕλλάδα
3  Σούπερ Μάρκετ ΣκλαβενίτηςΜαρατα. Γάλα πλήρες 3,5%. Υψηλής Θερμικής επεξεργασίας. 1 LΓερμανία
4  Σούπερ Μάρκετ ΣκλαβενίτηςΜαρατα. Φρέσκο γάλα 3,5%. Παστεριωνένο ομογενοποιημένο 7 ημερώνΕλλάδα
5  Σούπερ Μάρκετ ΣκλαβενίτηςΝΟΥΝΟΥ. Family. Γάλα ελαφρύ 1,5%. 1L.Ελλάδα
6  Σούπερ Μάρκετ ΣκλαβενίτηςΕΒΟΛ. Κατσικίσιο γάλα. Φρέσκο 7 ημερών. Προιόν Βιολογικής γεωργίας. 590 mlΕλλάδα
7  Σούπερ Μάρκετ Α/ΒΕΒΟΛ. Φρέσκο γάλα παστ/μενο ομογε/μενοΕλλάδα
8  Σούπερ Μάρκετ ΣκλαβενίτηςΟΛΥΜΠΟΣ ζωής. Γάλα πλήρες 3,7%. Παστεριωμένο μικροφιλτραρισμένο 17 ημερών  Ελλάδα
9  Σούπερ Μάρκετ Α/ΒΔΕΛΤΑ ΤΟΥ ΤΌΠΟΥ ΜΑΣ. Φάρμα Μακεδονίας. Γάλα πλήρες 3,7% . Υψηλής Θερμικής επεξεργασίας.25 ημερών. 500 ml.Ελλάδα
10  Σούπερ Μάρκετ Α/ΒΟΛΥΜΠΟΣ. Βιολογικό ελαφρύ.  1 L. Παστεριωμένο μικροφιλτραρισμένο ημιαποβουτυρωμένο. 17 ημερών  Ελλάδα

Η χρήση των αντιβιοτικών στα ζώα εκτροφής γίνεται κυρίως για την αντιμετώπιση ασθενειών, τη διαχείριση των κακών συνθηκών σταβλισμού, αλλά και για την αύξηση του σωματικού βάρους των ζώων. Η μεγάλη πρόσληψη αντιβιοτικών  από τα εκτρεφόμενα  ζώα,  έχει ως επακόλουθο την αρχή απειλής για τη δημόσια υγεία.

Οι καταναλωτές μπορούν δυνητικά να εκτεθούν σε υπολείμματα αντιβιοτικών μέσω της κατανάλωσης τροφής από ζώα που υποβάλλονται σε θεραπεία με κτηνιατρικά φάρμακα ή που εκτείθενται σε χημικούς ρύπους.

Για την αποφυγή αυτού του κινδύνου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει στους παραγωγούς που εκτρέφουν ζώα να διακόψουν άμεσα τη χρήση των αντιβιοτικών όταν γίνεται για την προώθηση της ανάπτυξής τους ή για την πρόληψη κάποιας ασθένειας όταν τα ζώα είναι υγιή, ώστε να αποφευχθεί η ανάπτυξη ανθεκτικών βακτηρίων. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών, εκτός από ηθικές και ιατρικές προεκτάσεις, έχει και οικονομικές.  Κατά συνέπεια, από τις 28 Ιανουαρίου 2022 έχει τεθεί σε ισχύ από την Ευρωπαϊκή Ένωση η απαγόρευση της τακτικής διατροφής των εκτρεφόμενων ζώων με αντιβιοτικά.

Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΝΩΤΑΤΑ  ΟΡΙΑ

Ο κανονισμός 37/2010 / της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απαριθμεί τα ανώτατα όρια αντιβιοτικών καταλοίπων για τα επιτρεπόμενα κτηνιατρικά φάρμακα σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης και παρέχει τον κατάλογο των απαγορευμένων φαρμακευτικών ουσιών για τις οποίες δεν καθορίζονται ΑΟΚ λόγω της τοξικότητάς τους (νιτροφουράνια ,χλωραμφαινικόλη κ.ά).

Τα ανώτατα όρια/ επίπεδα καταλοίπων αντιβιοτικών και μολυσματικών ουσιών καθορίζονται βάσει των κοινοτικών και εθνικών κανονισμών για τα εγκεκριμένα κτηνιατρικά φάρμακα για διαφορετικά είδη τροφίμων ζωικής προέλευσης (διαφορετικοί βρώσιμοι ιστοί και άλλα ζωικά τρόφιμα). Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων ΕΜΑ (European Medicines Agency) ως μέγιστο όριο καταλοίπων MRL (Maximum Residue Limit) ορίζεται η μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση καταλοίπων φαρμακευτικών ουσιών σε ένα προϊόν προερχόμενο από ένα ζώο ,το οποίο έχει λάβει φαρμακευτική αγωγή ή το οποίο έχει εκτεθεί σε ένα βιοκτόνο προϊόν που χρησιμοποιείται στην κτηνοτροφία. 

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μετά την ολοκλήρωση της δειγματοληψίας, τα δείγματα  γάλακτος μεταφέρθηκαν στα διαπιστευμένα εργαστήρια του ΠΑΚΟΕ, όπου εκεί προετοιμάστηκαν και υποβλήθηκαν σε  τεστ ανίχνευσης αντιβιοτικών.

Για  την ανίχνευση καταλοίπων αντιβιοτικών στα εξεταζόμενα γάλατα  χρησιμοποιήθηκε το γρήγορο ΕCO test, το οποίο βασίζεται σε συγκεκριμένη αντιγονιδιακή – αντισωματική αντίδραση και στην ανοσοχρωματογραφία. Αποτελεί μια ποιοτική   μέθοδο  για την ανίχνευση αντιβιοτικών,  όπως β-λακτάμες και τετρακυκλίνες σε νωπό ή παστεριωμένο γάλα.  

Η εκτίμηση του ΕCO test επιβεβαίωσε την απουσία των αντιβιοτικών σε όλα τα εξεταζόμενα δείγματα γάλακτος.

ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΚΟΕ