Θαλασσια Ρυπανση Καταγγελίες-νερο καταγγελιες-πολιτικη-οικολογια Νερό Οικολογία Περιβαλλον Πολιτική Οικολογια

Παρωδία οι Γαλάζιες σημαίες

blue_flag_rgb

του Θάνου Πετρογιάννη πολιτικού μηχανικού

Φέτος – όπως επίσης τα τελευταία χρόνια – δόθηκε «Γαλάζια Σημαία» στην παραλία στο Στρατώνι Χαλκιδικής. Οι έρευνες που έκανε το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) το 2012 απέδειξαν ότι, λόγω της μεταλλευτικής δραστηριότητας στην περιοχή, υπάρχουν συγκεντρώσεις αρσενικού έως και 4.000 φορές πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια και οι τιμές του ραδίου μετρήθηκαν πάνω από 100 φορές από τα όρια.

Οι ερευνητές του ΕΛΚΕΘΕ θεωρούν ότι τόσο η παραλία όσο και το έδαφος και τα ποτάμια της περιοχής είναι επιβαρυμένα σε μεγάλο ποσοστό με ραδιοτοξικά μέταλλα όπως αρσενικό, χαλκό, μόλυβδο, μαγγάνιο. Ο ερευνητής του ΕΛΚΕΘΕ πυρηνικός φυσικός – ωκεανογράφος κ. Χρήστος Τσαμπάρης δήλωσε «δεν θα άφηνα τα παιδιά μου να κολυμπήσουν εκεί». Οι ερευνητές έχουν πάρει και φέτος δείγματα και αναμένονται τα αποτελέσματα. Η περιοχή είναι επιβαρυμένη από την εποχή που τα μεταλλεία ανήκαν στον κ. Μποδοσάκη.

Το Λιμεναρχείο έχει απαγορεύσει την κολύμβηση σε απόσταση 1.000 μέτρων από την ακτή, με ΦΕΚ δε έχουν απαγορευθεί η αλιεία και η κολύμβηση από το 1996.

Οι ερευνητές του ΕΛΚΕΘΕ τονίζουν ότι η αλιεία στην περιοχή έχει σταματήσει καθότι πλέον ο κόλπος του Στρατωνίου θεωρείται νεκρή θάλασσα.

Και όμως σήμερα κυματίζει η «Γαλάζια Σημαία» του Διαχειριστή  Ε.Ε.Π.Φ.!

Αναρωτηθήκατε ποτέ πηγαίνοντας σε μία παραλία πως προέκυψε και αυτή η παραλία έχει γαλάζια σημαία; Έχει χαρακτηρισθεί δηλαδή «εξαιρετική» από τα κεντρικά γραφεία της ιδιωτικής εταιρείας στη… Δανία.

Αλλά ας εξηγήσουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η «Γαλάζια Σημαία» αποτελεί διεθνές σύμβολο ποιότητας μιάς ακτής. Είναι το πιό γνωστό περιβαλλοντικό σύμβολο στον κόσμο. Ο θεσμός άρχισε να λειτουργεί το 1987 και απονέμεται στις ακτές και στις μαρίνες οι οποίες, εκτός από την εξαιρετική ποιότητα νερών κολύμβησης, πρέπει να πληρούν και τα 32 αυστηρά κριτήρια (για τις μαρίνες τα κριτήρια είναι 22), που αναφέρονται σε καθαριότητα, οργάνωση, πληροφόρηση, ασφάλεια λουομένων και επισκεπτών, προστασία του φυσικού πλούτου της ακτής και του παράκτιου χώρου και ταυτόχρονα περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Ιδρυτής και Διεθνής συντονιστής του Προγράμματος των «Γαλάζιων Σημαιών» είναι το Ίδρυμα FEE (FoundationforEnvironmentalEducation) με έδρα την Δανία, με 63 χώρες μέλη, από όλο τον κόσμο. Στην Ελλάδα εκπροσωπείται από την Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης (ΕΕΠΦ), που είναι η παλαιότερη περιβαλλοντική οργάνωση στην Επικράτεια (1951) και δραστηριοποιείται σε περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, σε δράσεις και προγράμματα προστασίας της φύσης, στην περιβαλλοντική εκπαίδευση με 5 διαχρονικά προγράμματα εγκεκριμένα από τα Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού και στην γενικότερη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού σε περιβαλλοντικά θέματα.

Ως εκπρόσωος του FEE, η ΕΕΠΦ είναι ο Εθνικός Χειριστής του Προγράμματος «Γαλάζιες Σημαίες» από το 1992. Οι φορείς που εκμεταλλεύονται σήμερα τις παραλίες συμμετέχουν κατόπιν αιτήσεως στο Πρόγραμμα και αφού ελεγχθεί εαν πληρούν τα κριτήρια που έχει θέσει η F.E.E. αποδίδεται σε αυτούς το βραβείο της «Γαλάζιας Σημαίας».

Ερχόμαστε τώρα στο Νομικό πλαίσιο με βάση το οποίο λειτουργεί το Πρόγραμμα Γαλάζιες Σημαίες. Ύστερα από ενδελεχείς ελέγχους που έκανε το ΠΑΚΟΕ σε βάσεις νόμων και νομολογίες της χώρας (νομική βάση του ΣτΕ, νομική ιστοσελίδα «Νόμος») δεν προέκυψε κάποιο ελληνικό νομοθέτημα η απόφαση Ελληνικού Δικαστηρίου που να διέπει η να αναφέρεται στο Πρόγραμμα Γαλάζιες Σημαίες. Επίσης σε έρευνα που διεξήγαγε το ΠΑΚΟΕ και στη νομική βάση της Ε.Ε., την CELEX, δεν βρέθηκε κάποιος κανονισμός η νομοθέτημα που να διέπει συγκεκριμένα την λειτουργεία του Προγράμματος Γαλάζιες Σημαίες διεθνώς. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι στο παραπάνω Πρόγραμμα, το οποίο δημιούργησε και υλοποιεί η F.E.E. , οι Ενώσεις Δήμων και Κοινιοτήτων και το Υπουργείο Περιβάλλοντος, συμμετέχουν με τον τρόπο που συμμετέχουν, στη βάση ενός γενικού πλαισίου παροχής συνδρομής στην δράση ΜΚΟ για την προστασία και βελτίωση της ποιότητας ζωής και όχι στην βάση συγκεκριμένου νομικού πλαισίου που διέπει τη Δράση και εφαρμογή του συγκεκριμένου Προγράμματος.

Το Υπουργείο Ενέργειας, Κλιματικής Αλλαγής και Περιβάλλοντος (ΥΠΕΚΑ) δημιούργησε την Ειδική Γραμματεία Υδάτων (ΕΓΥ) και υποστηρίζει ενεργά το Πρόγραμμα «Γαλάζιες Σημαίες», αναγνωρίζοντας έτσι την συμβολή του στην βελτίωση της ποιότητας υπηρεσιών στις ακτές και στις μαρίνες, καθώς και την προώθηση της περιβαλλοντικής εικόνας της χώρας.

Η ΕΓΥ το 2011 δημιούργησε το «Μητρώο Ταυτοτήτων Ακτών Κολύμβησης» , συμμορφούμενη στην Κοινοτική Νομοθεσία και παρακολουθεί συστηματικά τις ακτές που έχουν σημαντικό αριθμό λουομένων, που παρουσιάζουν αισθητικό και περιβαλλοντικό κυρίως ενδιαφέρον η δέχονται έντονες περιβαλλοντικές πιέσεις. Επίσης πραγματοποεί κάθε χρόνο δειγματοληψίες ελέγχου της ποιότητας των νερών κολύμβησης, που σε συνδυασμό με το Μητρώο κατάστασης της ακτής αποδίδει τον επίσημο χαρακτηρισμό των εθνικών υδάτων. Τα στοιχεία του Μητρώου αποστέλλονται κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην Εθνική Επιτροπή Κρίσεων (ΕΕΚ) συμμετέχουν εκπρόσωποι της ΕΓΥ, της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων, του Υπουργείου Εσωτερικών, του Υπουργείου Υγείας, του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, του Υπουργείου Ανάπτυξης, του Υπουργείου Πολιτισμού, του Υπουργείου Τουρισμού, ΕΟΤ, του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, της ΜΚΟ Αρχέλων και Εθελοντές-Επιθεωρητές ακτών και μαρίνων.

Τα μέλη της ΕΕΚ εξετάζουν τους φακέλους υποψηφιοτήτων που έχουν υποβληθεί,  προκρίνουν τις ακτές και μαρίνες που καλύπτουν τις απαιτήσεις του Προγράμματος και αποστέλλουν την σχετική έκθεσή τους, μέσω της ΕΕΠΦ, στην Διεθνή Επιτροπή Κρίσεων (ΔΕΚ). Αυτή η Επιτροπή είναι η μόνη που αποφασίζει για την βράβευση σε όλο τον κόσμο.

Η ΔΕΚ αποτελείται από εκπροσώπους του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), του Παγκοσμίου Οργανισμού Τουρισμού (WTO), Της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ναυαγοσωστών (ILSE), της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Προστασία των ακτών EUCC), της Επιτροπής Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Διοικητικού Συμβουλίου του FEE.

Τα Κριτήρια του Διεθνούς Προγράμματος, που αφορούν μόνο οργανωμένες παραλίες και όχι ακτές που μπορεί να έχουν καλύτερη ποιότητα νερού αλλά δεν έχουν ξαπλώστρες, μπορούν να συνοψισθούν σε 4 Κατηγορίες :

  1. Καθαριότητα θάλασσας και ακτής

Ποιότητα των νερών κολύμβησης που προκύπτει από δειγματοληπτικούς ελέγχους  2 φορές το μήνα, ανά 15-17 ημέρες, κατά την διάρκεια της κολυμβητικής περιόδου

(1 Ιουνίου έως 31 Οκτωβρίου) από διαπιστευμένα εργαστήρια. Τα αποτελέσματα των μικροβιολογικών αναλύσεων εμφανίζονται στην ιστοσελίδα :  http://lason.minerv.gr

Μη απόρριψη στην περιοχή βιομηχανικών και αστικών λυμάτων, χωρίς κατάλληλη επεξεργασία.

Επαρκείς κάδοι απορριμμάτων, που να αδειάζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Συνεχής, περιοδικός καθαρισμός της ακτής από σκουπίδια, αποτσίγαρα, κλπ.

  1. Οργάνωση ακτής

Συνεχής πληροφόρηση του κοινού για την ποιότητα των νερών κολύμβησης, με την ανάρτηση των αποτελεσμάτων μικροβιολογικών αναλύσεων στον Πίνακα Ανακοινώσεων των ακτών.

Σχέδια δράσης για την αντιμετώπιση τυχόν θαλάσσιας ρύπανσης εξ ατυχήματος, με άμεση ενημέρωση του κοινού.

Απαγόρευση της κίνησης οχημάτων και μοτοποδηλάτων στην ακτή.

Απαγόρευση της ελεύθερης κατασκήνωσης.

Επαρκείς εγκαταστάσεις υγιεινής, με ελεγχόμενο σύστημα αποχέτευσης.

  1. Ασφάλεια επισκεπτών

Εκπαιδευμένοι, πτυχιούχοι ναυαγοσώστες σε υπηρεσία, σύμφωνα με τις διατάξεις του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, η άμεση πρόσβαση σε τηλέφωνο για περίπτωση ανάγκης, σωστικά εφόδια και πρώτες βοήθειες.

Προσβασιμότητα και παροχή υπηρεσιών για άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ).

  1. Προστασία της φύσης και περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση

Έντυπες πληροφορίες και οδηγίες συμπεριφοράς για την ακτή, καθώς και για περιοχές με ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον, χλωρίδας και πανίδας, στον παράκτιο χώρο.

Αναφορά στην οργάνωση δραστηριοτήτων του διαχειριστή ακτής, που να επιβεβαιώνουν και υλοποιούν το ενδιαφέρον του για το φυσικό περιβάλλον της ακτής και την ανάγκη προστασίας του.

Εκτέλεση συγκεκριμένων δράσεων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τους επισκέπτες, κυρίως για τα παιδιά τους.

 

Το ερώτημα που προκύπτει είναι πως να εμπιστευτεί κανείς ένα Πρόγραμμα που δεν είναι κατοχυρωμένο νομικά και επιπλέον λειτουργεί πάνω σε μία αυθαίρετη βάση κριτηρίων, που κανείς δεν ελέγχει, εκτός από τους ίδιους τους φορείς που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα;

Πρέπει οι Επιθεωρητές της ΕΕΠΦ και του FEEνα ελέγχουν στο διάστημα του καλοκαιριού, εκ των υστέρων, αφού έχουν δοθεί οι Γαλάζιες Σημαίες, τη συμμόρφωση με τα κριτήρια του Προγράμματος, επισημαίνοντας προβλήματα και παραλείψεις που μπορεί να οδηγήσουν σε προσωρινή η οριστική υποστολή της Γαλάζιας Σημαίας και απόσυρση της ακτής ή της μαρίνας από την διεθνή και ελληνική ιστοσελίδα του Προγράμματος;

Γνωρίζει κανείς μία περίπτωση υποστολής της Γαλάζιας Σημαίας λόγω μη συμμόρφωσης με τα κριτήρια;

Και όμως τα μεγάλα ταξιδιωτικά γραφεία του εξωτερικού δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην «Γαλάζια Σημαία», αφού αυτή προβάλλεται από τους ξενοδόχους που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα ως κριτήριο για την «καλή κατάσταση» της ακτής.

zakynthos

Το ΠΑΚΟΕ από το 1979 κάνει δειγματοληπτικούς ελέγχους σε παραλίες της Αττικής και μετά στα πιστοποιημένα εργαστήριά του κάνει την ανάλυση των δειγμάτων νερού. Εξετάζει κυρίως τους πιό σοβαρούς παράγοντες ρύπανσης που είναι:

α. τα Ολικά Κολοβατηριοειδή

β. τα Κολοβακτηριοειδή κοπρανώδους προελεύσεως

γ. οι Εντερόκοκκοι.

Σύμφωνα λοιπόν με τα υφιστάμενα επιτρεπτά όρια, που είναι για τα Κολοβατηρίδια 250/ανά 100 mlνερού (Οδηγία 2006/7/ΕΚ) και για τον Εντερόκοκκο 100/ανά 100 mlνερού κατατάσσει τις περιοχές δειγματοληψίας (παραλίες) σε Κατάλληλες και Ακατάλληλες.

Στον Ιστότοπο του ΠΑΚΟΕ – www.pakoe.gr– μπορεί κανείς να δει αναλυτικά τις Κατάλληλες αλλά και Ακατάλληλες παραλίες της Αττικής, οι οποίες δημοσιεύονται επίσης και στην εφημερίδα του ΠΑΚΟΕ «ΟΙΚΟνομία» του Μαΐου 2014.

Την έρευνα διεξήγαγε το ΠΑΚΟΕ, όπως κάνει εδώ και 35 χρόνια, την περίοδο από 2 έως 31 Μαϊου, στα πιστοποιημένα εργαστήριά του.

Από τις 217 παραλίες που εξετάσθηκαν φέτος, οι 109 κρίθηκαν κατάλληλες και οι 108 ακατάλληλες.

Για το 2014 η Διεθνής Επιτροπή Κρίσεων βράβευσε με «Γαλάζια Σημαία» 408 ελληνικές παραλίες, καθιστώντας την χώρα μας 2η μετά την Ισπανία παγκοσμίως στην συγκεκριμένη κατάταξη.

Υπάρχουν όμως κάποια αιωρούμενα ερωτηματικά και απορίες σχετικά με το θέμα της απονομής των «Γαλάζιων Σημαιών» από τον Διαχειριστή του Προγράμματος την  Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης (Ε.Ε.Π.Φ.):

–          Πως συμβαίνει πάνω από  70%  των «Γαλάζιων Σημαιών» να δίδεται σε Ξενοδοχεία και Ιδιωτικές Επιχειρήσεις;

–          Πώς γίνετε χωρίς κανένα στοιχείο από την Κεντρική Υπηρεσία Υδάτων Κ.Υ.Υ.  του ΥΠΕΚΑ καθώς και χωρίς προηγούμενο επιτόπιο έλεγχο, να δίνονται «Γαλάζιες Σημαιες»;

–          Με ποιά εμπιστοσύνη στα στοιχεία που καταθέτουν οι υποψήφιοι (είναι και πελάτες με συνδρομή) πέρνουν τη Γαλάζια Σημαία;

–          Θεωρείται αξιόπιστο ένα Σύστημα που δεν έχει διπλούς και τριπλούς ελέγχους;