Το θέμα ήρθε ξανά στην επικαιρότητα καθώς έχει προκαλέσει μεγάλο προβληματισμό η διαδικασία για την ανάθεση σε ιδιώτη του έργου διαχείρισης των απορριμμάτων στην Δυτική Μακεδονία για 25 χρόνια. Η μονάδα που θα κατασκευαστεί για αυτόν τον σκοπό, θα έχει την δυνατότητα επεξεργασίας 12.000 τόνων οικιακών απορριμμάτων, τα οποία θα προέρχονται από τους κατοίκους των νομών Κοζάνης, Γρεβενών, Καστοριάς (περίπου 300.000 κάτοικοι)

Αποτελεί το πρώτο έργο ΣΔΙΤ (δηλαδή Σύμπραξης Δημόσιου  και  Ιδιωτικού Τομέα) για τον συγκεκριμένο τομέα. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει την αργοπορία των διαδικασιών, καθώς θα πρέπει να γίνει πολύ προσεχτική επιλογή των όρων δημοπράτησης και χρηματοδότησης, ώστε να αποφευχθεί πλήρως η περίτωση ενστάσεων. Επίσης ένα άλλο αρνητικό είναι ότι δεν προβλέπεται χρηματοδότηση του 50% του έργου από το ΕΣΠΑ (όπως στο αντίστοιχο έργο της Πελοποννήσου),ώστε να είναι μειωμένη η συμμετοχή των τραπεζών, που έτσι και αλλιώς δεν μπορούν να χρηματοδοτήσουν τέτοια έργα

Τι συμβαίνει όμως με την Ελλάδα; Έχουμε άλλη  μία θλιβερή πρωτιά, καθώς ενώ γίνεται «προσπάθεια» εδώ και  20 χρόνια, παρόλα αυτά θάβεται το 82% των απορριμμάτων. Μάλιστα η ταφή γίνεται όχι μόνο σε ΧΥΤΑ( υγειονομική ταφή) , αλλά και σε ΧΑΔΑ δηλαδή σε χωματερές που είναι παράνομες. Σε αυτό έχει συντελέσει και το ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό στην κομποστοποίηση (μόλις 1%), που όταν εφαρμοστεί επαρκώς μειώνει σημαντικά την ποσότητα των σκουπιδιών που προορίζονται για ταφή.

«Τα σκουπίδια είναι πολύ πολύτιμα για να τα πετάμε» είναι η άποψη του κυρίου Γιάνες Ποτόσνικ επιτρόπου περιβάλλοντος της ΕΕ, όμως στην Ελλάδα δεν το ακολουθούμε. Στον μοναδικό τομέα που έχουν γίνει κάποια βήματα προόδου ελάχιστα όμως, είναι στην ανακύκλωση των οικιακών απορριμμάτων, που φτάνει το πλασματικό νούμερο του 17%  που περιλαμβάνει το χαρτί με συμμετοχή 12,5%. Η εφαρμογή του θεσμού των μπλε κάδων βοήθησε πολύ λίγο σε αυτήν την επίδοση, γιατί έχει διαπιστωθεί ότι σχεδόν σε όλους τους Δήμους ότι το περιεχόμενο των μπλε κάδων πέφτει δυστυχώς στο ίδιο απορριμματοφόρο. Έτσι χρειάζεται να διανυθεί πολύς δρόμος για να φτάσουμε το 45% της Γερμανίας ή το 37% του Βελγίου (άλλωστε βρισκόμαστε δυστυχώς στην 17^η θέση της Ευρώπης των 27).

Το πάρκο έχει μια λεκάνη απορροής 16 τετραγωνικών χιλιομέτρων, που αποτελείται από τον ποταμό Παπαπούλη και την παλίρροια της θάλασσας. Αυτός ο μοναδικός συνδυασμός καθιστά την περιοχή πλούσια σε τροφή για το οικοσύστημα. Στο υγρό στοιχεία εκτρέφονται ψάρια και καρκινοειδή, τα οποία οι άνθρωποι της εταιρίας προσπαθούν να τα πιστοποιήσουν ως βιολογικά προϊόντα. Στο χερσαίο τμήμα έχει δημιουργηθεί δρόμος περιπάτου περίπου ενός χιλιομέτρου κατά μήκος του οποίου οι επισκέπτες ενημερώνονται για την χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής μέσω σχετικών ενημερωτικών πινακίδων.

Για το «Τηθύς», όπως ονομάστηκε το πάρκο, τα σχέδια δεν τελειώνουν εδώ. Υπάρχει πρόβλεψη για δημιουργία μουσείου, ενυδριακού χώρου, ενώ οι επισκέπτες θα μπορούν να κάνουν ιππασία και να ψαρεύουν . Επίσης εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η ενεργειακή αυτονομία του πάρκου εξασφαλίζεται εξ’ ολοκήρου από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. 

Οι αριθμοί μπορεί να μην λένε πάντα την  αλήθεια, ωστόσο δίνουν μία ένδειξη και οι ενδείξεις για την περιοχή των Πρεσπών είναι καθόλα ενθαρρυντικές:

• Υπάρχουν 49 διαφορετικοί τύποι οικοτόπων, ,με περισσότερούς από 70 τύπους βλάστησης
• 2.000 είδη φυτών (το 1/3 της ελληνικής χλωρίδας)
• 46 ήδη θηλαστικών
• 11 είδη αμφίβιων και 22 ήδη ερπετών
• 260 είδη πουλιών (το 60% της εγχώριας ορνιθοπανίδας)

Για να δώσουμε μία πιο ολοκληρωμένη εικόνα να αναφέρουμε ότι μεταξύ των πουλιών που ζουν ή βρίσκουν καταφύγιο στην περιοχή είναι οι αργυροπελεκάνοι και ροδοπελεκάνοι, κορμοράνοι, ερωδίοι, λαγγόνες, με τα δύο πρώτα είδη να είναι ιδιαίτερα σπάνια και υπό απειλή εξαφάνισης.  Όσο αφορά τα θηλαστικά, στην περιοχή ζουν καφέ αρκούδες, λύκοι και αγριόγιδα, μεταξύ των ερπετών και 10 είδη φιδιών κτλ.

Το κλοφέν είναι ένα ιδιαίτερα τοξικό καρκινογόνο και μεταλαξιογόνο λάδι, που χρησιμοποιείται για την λειτουργία μπαταριών των  πομπών του σταθμού. Αυτήν την στιγμή φυλάσσεται με ασφάλεια εντός των πομπών κάτω από την επιτήρηση ομάδας ειδικών επιστημόνων που ελέγχουν την πιθανότητα διαρροής. Ωστόσο η Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου στην οποία ανήκει το ακίνητο, είναι πολύ πιθανόν στο μέλλον να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του Κλοφέν, καθώς είναι μέσα στην λίστα των αποκρατικοποιήσεων.

Η διαδικασία  άντλησης και καταστροφής είναι ιδιαίτερα δύσκολη και η μόνη μέθοδος που εφαρμόζεται διεθνώς είναι η αποτέφρωση του Κλοφέν σε θερμοκρασίες 1000 – 1200 βαθμούς κελσίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απαγορεύσει την χρήση του ήδη από το 2001, ενώ έχει δοθεί μία σιωπηρή παράταση για άλλα δύο χρόνια. Πάντως οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι σε διεθνές επίπεδο έχουν διασκορπιστεί στο περιβάλλον  περίπου 270.000 πολυχλωριωμένων διφαινυλών, στην οποία κατατάσσεται και το Κλοφέν. Οι ουσίες είναι ιδιαίτερα ανθεκτικές και έχουν περάσει με έμμεσο τρόπο στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω της τροφής και του νερού. Οι αρχές τιε πόλης είναι υποχρεωμένες να πείσουν τους Αμερικάνους (μέσω της πρεσβείας) να πάρουν με την ευθύνη τους το Κλοφέν.

Αιτία είναι η κακή κατάσταση των νερών του ποταμού. Βακτήρια και μικροοργανισμοί που υπάρχουν στον Πηνειό, σαμποτάρουν την προσπάθεια αποκατάστασης και απογοητεύουν τους επιστήμονες. Μάλιστα όπως λένε χαρακτηριστικά, στα νερά υπάρχει τόσο το βακτήριο Ρlisteria, όσο και το βακτήριο Prymneslum, που ευθύνονται για τον θάνατο χιλιάδων ψαριών στην Αμερική αλλά και στην χώρα μας. Ακόμα τα… επεξεργασμένα απόβλητα της Λάρισας οδεύουν σε αυτήν. Ο δήμος Βόλου κατήγγειλε πρόσφατα τον Δήμο Λάρισας για την απόρριψη αυτή.

Παρόλα αυτά το έργο συνεχίζεται. Προβλέπεται να έχει έκταση 38.000 στρεμμάτων, μόλις ολοκληρωθεί η αποκατάσταση, ενώ θα παρέχει στην περιοχή και άλλες υπηρεσίες όπως η αντιπλημμυρική προστασία, ύδρευση του Βόλου και άρδευση μεγάλων εκτάσεων. 

Σε αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζονται και τα προβλήματα του ενεργειακού πιστοποιητικού. Γιατί απλά το να καταταχθεί το ακίνητο σε μία κατηγορία είναι δώρο άδωρο, εάν δεν συνοδεύεται και από τις απαραίτητες ενέργειες για να ανέβει κατηγορία, όπως για παράδειγμα το να αλλάξει κουφώματα που κοστίζει περίπου 20.000 €.  Η οικονομική κρίση και οι δυσκολίες στην εφαρμογή του προγράμματος «εξοικονομώ κατ’ οίκον» έχουν συντελέσει για την εξέλιξη αυτή. Επιπρόσθετα και για την διαμόρφωση του μισθώματος ελάχιστο ρόλο παίζει. Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι να αποτελεί ένα ακόμα χαράτσι για τους ιδιοκτήτες.

Όμως ούτε και οι ενεργειακοί επιθεωρητές θα μπορούν να έχουν τα έσοδα που προσδοκούν, καθώς μπορεί θεωρητικά να προβλέπονται κατώτατες αμοιβές, στην πραγματικότητα όμως έχουν ήδη καταργηθεί.  Για παράδειγμα υπάρχουν εταιρείες που το εκδίδουν από το…. τηλέφωνο (αντλώντας τις σχετικές πληροφορίες από τον ιδιοκτήτη)  με χρέωση 50 ευρώ. To ΠΑΚΟΕ μέσω της «ΟΙΚΟΕΝ»  συμμετέχει  ενεργά στην αποκατάσταση αυτής της αδικίας, χρηματοδοτώντας άμεσα (μέσα σε είκοσι ημέρες) την ενεργειακή αναβάθμιση του σπιτιού σας. Ενημερωθείτε τηλεφωνικός  στο 210/8100804-5

Η Ελλάδα θα έπρεπε να αποστείλει μέχρι τις 22 Δεκεμβρίου του 2009, ένα σχέδιο διαχείρισης για κάθε περιοχή λεκάνη απορροής των ποταμών που ευρίσκονται αποκλειστικά στο έδαφός της (9 συνολικά) και για 5 περιοχές που είναι διεθνείς. Το εξοργιστικό της αδιαφορίας δεν είναι ότι δεν πρόλαβαν τις προθεσμίες, αλλά ότι δεν ασχολήθηκαν καθόλου.  Δεν έχει ξεκινήσει καν η διαδικασία των διαβουλεύσεων και της ενημέρωσης του κοινού για τα πρόσχέδια, κάτι που έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί σύμφωνα με την Κοινοτική Οδηγία στις 22 Δεκεμβρίου 2008. Θα πρέπει λοιπόν να λάβουμε υπόψη και αυτό, όταν τα κόμματα κάνουν αναφορά στις «οικολογικές» τους ευαισθησίες. Ούτε και σε αυτές τις εκλογές έκανε κανείς λόγο για αυτόνομο υπουργείο περιβάλλοντος, χωρίς να «συνοδεύεται από δημόσια έργα( το παλιο ΥΠΕΧΩΔΕ) ή από ενέργεια (το νυν ΥΠΕΚΑ). Άραγε η Κεντρική Υπηρεσία Υδάτων με επικεφαλής τον κύριο Ανδρεαδάκη τι κάνει; Αυτή είναι υπεύθυνη για τα παραπάνω. Υπηρεσίες φτιάχνουμε για να προωθήσουμε λύσεις στα προβλήματα που ταλανίζουν τον τόπο και όχι για να βολέψουμε τους «ημετέρους»

Πάντως στον Δήμο της Θεσσαλονίκης δεν απογοητεύονται και στοχεύουν να συνεχίσουν τις δράσεις που ήδη πραγματοποιούνται στην πόλη σε συνεργασία με τοπικούς φορείς. Αυτό που τονίζουν είναι ότι η όλη διαδικασία τους έδωσε περισσότερη εμπειρία καθώς είχαν την ευκαιρία να συναγωνιστούν με πόλεις που έχουν πολύ μεγαλύτερη παράδοση στην περιβαλλοντική διαχείριση. Δεν είναι μικρό το γεγονός πως η Θεσσαλονίκη είναι η πρώτη ελληνική πόλη που πήρε μέρος στον συγκεκριμένο θεσμό. 

Όσες αποφάσεις δεν μπόρεσε να περάσει το υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής εδώ και καιρό λόγω των αντιδράσεων που προκαλούσαν, πέρασαν ύπουλα και ξαφνικά, μία μέρα πριν την ανακοίνωση της νέας Κυβέρνηση και μέσα στην δίνη της πολιτικής κρίσης. Ο λόγος προφανής : όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι βουλευτές, είχαν στραμμένη την προσοχή τους στις ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις που βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη, οπότε οι τροπολογίες αυτές θα περνούσαν απαρατήρητες χωρίς ιδιαίτερη αντίδραση.

Τρανταχτό παράδειγμα είναι η άρση της απαγόρευσης της πετρελαιοκίνησης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Μέσα από τις στήλες της ΟΙΚΟΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ παρακολουθούσαμε στενά το θέμα και είχαμε καταγράψει τόσο τις σημαντικές αντιρρήσεις από πολίτες και βουλευτές, με ποιο χαρακτηριστική περίπτωση την άρνηση να την ψηφίσει του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ και πρόεδρο της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής  Κώστα Καρτάλη, όσο και την αναδίπλωση του υπουργού που φαινόταν να το ξανασκέφτεται. Όμως τελικά ο νόμος πέρασε και μπορούν να κυκλοφορούν τα πετρελαιοκίνητα οχήματα πλέον ελεύθερα. Τυπικά να αναφέρουμε ότι τα όρια εκπομπής των αερίων, θα καθορίζονται από κοινή υπουργική απόφαση του ΥΠΕΚΑ και του υπουργείου Υποδομών,  Μεταφορών και Δικτύων.

Οι αντιπεριβαλλοντικές τροπολογίες δεν τελειώνουν στα αυτοκίνητα, αλλά θεσπίστηκαν ρυθμίσεις και για τα ακίνητα. Καταρχάς αυξήθηκαν οι δόσεις για την νομιμοποίηση των αυθαιρέτων, από 30 σε 36 και κατά δεύτερο όποιοι ιδιοκτήτες ενταχτούν στην ρύθμιση και πληρώσουν έστω και μία δόση, θα μπορούν όχι μόνο να συνεχίσουν και να ολοκληρώσουν την ανέργεση του αυθαίρετου ακινήτου τους, αλλά θα μπορούν να συνδεθούν απρόσκοπτα και με τα δίκτυα παροχής ενέργειας (εάν μάλιστα εξοφλησουν το σύνολο της οφειλής μέχρι 22 Δεκεμβρίου, θα έχουν και έκπτωση 20%).

Όμως η «αγάπη» για τα αιθαίρετα του ΥΠΕΚΑ,  του υπουργείου Περιβάλλοντος δηλαδή μην ξεχνιόμαστε, είναι πολύ μεγάλη. Για αυτό το λόγο πέρασε και άλλες τροπολογίες για να διευκολύνει τους «αυθαίρετους». Κάποιοι από αυτούς, εκτός των υπολοίπων παραβάσεων που έχουν υποπέσει, το σπίτι τους δεν ταίριαζε αισθητικά με τα υπόλοιπα της περιοχής. Αναφερόμαστε στους λεγόμενους παραδοσιακούς οικισμούς. Μικρό όμως το κακό για το Υπουργείο Περιβάλλοντος που βρήκε μία πολύ καλή λύση για το θέμα. Θα οριστεί μία επιτροπή η οποία θα γνωμοδοτεί περί των επεμβάσεων που πρέπει να γίνουν στο ακίνητο ώστε να ενταχθεί αισθητικά με τα υπόλοιπα. Οι εισηγήσεις της επιτροπής και η ένταξη στην ρύθμιση, θα είναι το διαβατήριο για την νομιμοποιήση και αυτών των αυθαιρέτων.

Ένα όμως Υπουργείο Περιβάλλοντος για να ανταποκρίνεται στο όνομα του, θα πρέπει να τακτοποιήσει και να λύσει  τα προβλήματα των δασών και των εθνικών δρυμών. Προς αυτήν την κατεύθυνση κινείται και η τροπολογία που επιτρέπει να αξιοποιηθεί το 20% του δάσους για αθλητικές και τουριστικές χρήσεις, εφόσον βέβαια η προς αξιοποίηση έκταση υπερβαίνει τα 3.000 στρέμματα. Το κερασάκι στη τούρτα είναι η επαναλειτουργία του λατομείου (μιας ιδιαίτερα επιβαρυντικής για το περιβάλλον δραστηριότητας) στα όρια του « ταλαιπωρημένου» Εθνικού Δρυμού Κοτυχίου – Στροφυλίας. Σαν ΠΑΚΟΕ και ΟΙΚΟΠΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ έχουμε ασχοληθεί διεξοδικά με τα προβλήματα του Άραξου, που θα επιδεινωθούν περεταίρω  με την συγκεκριμένη απόφαση, η οποία είναι τόσο πολύ ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΗ που γράφει στα παλιά της τα παπούτσια και την σχετική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που είχε αποφασίσει της παύση των εργασιών στο λατομείο.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, σε θεματοφύλακας και προστάτης του περιβάλλοντος προφανώς ξέρει καλύτερα…